Religulous (2008)

Voor de opzet alleen al krijgt de docu van mij een voldoende. Bill Maher weet op een grappige manier enkele vrome en/of bijgelovige personen te benaderen. Wat m. i. ontbrak was een reflectie op hetgeen die personen vertelden of geloofden: waarom geloven zij dit? Welke argumenten gebruiken ze? In plaats van de sarcastische ondertitels kon men bijvoorbeeld de drogredenen van de geïnterviewden vaststellen. Maher beperkt zich helaas tot het samenvatten van de nonsens. Sommige "interviews" waren sterk en zelfs schrijnend (de senator), andere dan weer overbodig (de Amsterdamse junkie). Dat alleen "idioten" aan bod komen (of de gewone man) is misschien wel waar, maar uiteindelijk geloven zij exact hetzelfde als de "intellectuelen" van het soort Dinesh D'Souza, Alister McGrath: mirakels (de tijdelijke opheffing van de natuurwetten), maagdelijke geboorte, opstanding van Christus... Voor echte discussies tussen atheïsten en gelovigen verwijs ik graag door naar YouTube: Matt Dillahunty en zijn programma "The Atheist Experience".

Een antireligieuze documentaire met veel humor. Al lachend zegt een zot de waarheid. Religieus fundamentalisme is inderdaad belachelijk en kan leiden tot oorlogen in naam van God. Het is wel nogal eenzijdig en subjectief. Er bestaan ook gematigd religieuze mensen die de sacrale teksten niet zo letterlijk interpreteren, maar die kwamen slechts beperkt aan bod.

Ik ben fan van Bill Maher, maar wie hem een intelligente mening over religie wil zien formuleren kan beter een paar Youtube-filmpjes bekijken van zijn talkshow. Een stuk efficiënter en sympathieker dan dit onsamenhangende snoepreisje. Maher reist de halve wereld af, maar als je alleen jezelf wilt horen, hoef je eigenlijk je tv-studio niet te verlaten. De scenes op historische plekken in Israël hebben dan ook geen meerwaarde, want de volgende scene is toch weer een interview met een ex-zanger van Melvin en the Blue Notes (?) of iemand die Jezus speelt in een pretpark. Op de beste momenten weet Maher zijn slachtoffers zo vast te lullen dat ze absurde statements gaan maken (de senator die toegeeft dat je geen IQ-test hoeft te doen om het senaat binnen te komen) of haalt hij obscure absurditeiten boven water (die Joodse winkel met technische snufjes om de regels van de Sabbat te omzeilen). In plaats van ons de ruimte te geven die informatie zelf te verwerken, staat Maher echter steeds zelf in de weg, met een spervuur van sarcastische sneren en creatief gemonteerde interviews. Iedereen kan roepen wat hij wil dat een documentaire niet 'objectief' hoeft te zijn, maar het totale gebrek aan journalistieke ethiek is hier natuurlijk wel gewoon een probleem, net als in de documentaires van geestverwant Michael Moore. Niet omdat fundamentalisten nou per se met respect behandeld moeten worden, maar omdat ik als kijker verdomme de ruimte wil om iets te leren en een eigen mening te vormen. Flikker op met je pamflettistische gedram, Bill. Nu ging ik na een half uur echt hopen dat Maher een keer flink voor zijn bakkes werd geslagen. Mijn sympathie voor religieuze idioten was blijkbaar gegroeid door het zien van deze film. Mmm.