Riso Amaro (1949)

Hier krijg je twee stijlen voor de prijs van één. Enerzijds biedt het neorealistische blik op de arbeidsters op de rijstvelden van de Povlakte. Uit allerlei dorpen stroomt het collectief bijeen in de oogstperiode. Ze werken met de hand, zingen in koor en gaan door wanneer de velden gedeeltelijk onder water staan. Daarnaast is er een misdaadplot met een diefstal, een driehoeksverhouding en een climax in een slachthuis. Vittorio Gassman speelt een homme fatal die twee vrouwen met zich meesleurt in z’n onvermijdelijke val. Van Francesca maakt hij een dievegge; Silvana lokt hij met valse beloften. Beide actrices werden nagesynchroniseerd met een andere stem, zoals dat toen vaak gebeurde. De rondingen van Silvana Mangano veroorzaakten een klein schandaaltje in katholieke middens. Ondanks de mengeling van genres komt het over als een samenhangend geheel dat je meesleept van de semidocumentaire openingsbeelden naar de zinderende ontknoping.

Heel wat figuranten - een typisch kenmerk voor het Italiaans neorealisme waar deze "Riso Amaro" in baadt - maar ook Silvana Mangano, Vittoria Gassman, Raf Vallone... Het sociaal aspect van het genre zit hem deze keer bij seizoenarbeidsters die amper vergoed worden voor het zware werk en, eigenlijk haalt de film wel zijn waarde uit de massascènes met deze mensen in de rijstvelden. Dat de film destijds een zware negatieve zedelijke kwotering kreeg, is niet verwonderlijk bij het zien van de voor zijn tijd sensuele kledij en houding van de werksters, naast het wulps en uitdagend dansen van Silvana Mangano. Film bleef evenwel destijds zeker niet zonder belangstelling of succes, want ik herinner mij, heel, heel lang geleden dat de woorden "Bittere Rijst" vaak werden gebruikt bij het beschrijven van een teleurstelling of een dramatische afloop. Anderzijds is het misdadig, romantisch...intrige niet het meest imponerend, al kaderen diefstal, misleiding en leugen in het sfeervolle van deze klassieker. Niet te vergeten evenwel het pakkend slot.

Wat een film! Hiervan krijg je het koud en warm tegelijk. Alles zit er in: drama, sociale achterstelling, misdaad, solidariteit, opofferingsgezindheid, een vleugje erotiek. En dat in prachtige scènes, in zwart wit gedraaid en Italiaans tot op het bod. Je komt ogen tekort. De vrouwen die rijst planten op de velden in de Povlakte, als voornaamste drager van de film met als nevenverhaal een stelletje criminelen die de vrouwen voor hun karretje willen spannen. Hoogtepunten wat mij betreft die scène van de vrouwen in de regen, de wanhoop na de overstroming en het slot dat door merg en been gaat. En dan niet te vergeten Silvana Mangano, die van het scherm afspat, haar boezem zo ongeveer in je gezicht duwt en haar prachtige dijen met graagte etaleert. Maar ook genoten van de jonge Vittorio Gassman, die uit zou groeien tot een van de belangrijkste Italiaanse acteurs, en van de koele schoonheid van Doris Dowling als Francesca, die zich niet laat meeslepen met de gekte om haar heen. Toch fantastisch dat we zo'n film nu nog kunnen zien.