Ahlat Agaci (2018)

De film is duidelijk een kwaliteitsfilm: elke scene en elke dialoog heeft iets interessants (en komen heel naturel en realistisch over; er wordt ook goed geacteerd) en weet daardoor de aandacht vast te houden. Maar heel interessant wordt het nergens en er wordt constant gekletst waardoor ik me al na een uur behoorlijk murw gekletst voelde. De film heeft praktisch ook geen dramatische ontwikkeling waardoor de drie uren die de film duurt wel een hele lange zit zijn geworden. De film gaat over een jongen op het Turkse platteland die een ‘metaroman’ heeft geschreven over dat plattelandsleven (vanuit de mijmeringen van de auteur geschetst) en in feite blijkt de film zelf die metaroman: we krijgen een inkijkje in het Turkse plattelandsleven met de auteur zelf als hoofdpersoon die wordt gekweld door de dreiging van eenzelfde mislukking als die zijn vader ten deel is gevallen. Zoals ook in de film wordt opgemerkt heeft die ‘metaroman’ weinig verhaal en is het niet in een simpele moraal samen te vatten. Het tevergeefs graven van een put in de hoop water te vinden door de vader is duidelijk de metafoor voor het leven van zowel vader als zoon: men ploetert maar bereikt niets.

Prachtige film van Ceylan weer, die zijn protagonist vol intellectuele en literaire ambities laat vastlopen in familieperikelen, en in de economische, culturele en sociale realiteit op het Turkse platteland. Zoals gewoonlijk is het acteerwerk weer van hoog niveau, en de dialogen scherp en vol stekeligheden. Het is echter geen film voor de boodschappenjongens onder ons, en ook niet voor de liefhebbers van het spectaculaire narratieve bochtenwerk. Voor de populariteits-poll helpt ook niet mee dat je misschien wel met Sinan kunt sympathiseren, maar bepaald sympathiek is hij zelf niet, en veel voor elkaar boksen lukt hem ook al niet. Niets, eigenlijk. De hoofdpersoon maakt dan wel een bepaalde ontwikkeling door (van jeugdige arrogantie vol Sturm und Drang naar aanvaarding van het gegeven dat hij meer met zijn vader gemeen heeft dan hij eerst meende), maar dat element is niet meer dan de aanleiding, de kapstok voor de jas, een melancholische schets van de 'stand van zijn' in hedendaags Turkije.  Bovendien is zo'n individuele ontwikkeling natuurlijk niet zo bijzonder; haast een cliché eigenlijk. Waarop je kan antwoorden met een ander cliché (dat ook expliciet uitgesproken wordt in de film): het gaat er niet om wát je 'vertelt', maar om hoe je dat doet. En dat gebeurt hier op meesterlijke wijze.

Dit is de tweede film van Ceylan die ik zie na Winter Sleep die ik net iets beter vond. Maar ook deze vond ik prachtig en gaf een hoop stof om over na te denken. Het is volgens mij een iets moeilijkere film en je zou hem eigenlijk twee keer moeten zien om alles te begrijpen en te kunnen volgen. Alles word in vraag gesteld en zeker ook religie. Had wel graag gehad dat de rol van de vrouw in de Turkse samenleving een beetje meer aan bod kwam, want daar is toch ook wel best iets over te zeggen, maar voor de rest vond ik het een heerlijke film...