Log

Het is altijd een uitdaging om van zo iets droogs en analytisch als schaken een boeiende film te maken. Vaak dat cliche van een verbluffende pats boem schaakmat uit het niets. Toch komen er bij het spel ook uniek menselijke trekken kijken en geen enkele zijn zo uniek als die van Fischer.

Of Spassky daadwerkelijk besmet werd daarmee, zoals even in de film gebeurt, betwijfel ik. En de politieke spanning van de koude oorlog die bij de strijd komt kijken is in een paar zinnen wel uit de doeken gedaan.

Toch weet de film vakkundig de aandacht vast te houden.

Het acteerwerk van zowel Schreiber, die genoeg lijkt op Spassky, als Maguire is voortreffelijk. Maguire kruipt gewoon in gewoon Fischer, ook al lijkt hij helemaal niet op hem en hoor ik ook niet dat Brooklyn accent.

Fischer stipte (naar mijn beleving terecht) meerdere zaken aan die niet compleet in de haak waren, hoewel zijn eisen ronduit idioot konden zijn. Hij kampte duidelijk met psychische problemen.

Spassky is geen bad guy, hij is sympathiek. Maar ik heb hem een keer zien beschreven als "depressief schaker". Niet letterlijk maar vanwege de defensieve stijl van spelen. Iemand als Anatoly Karpov stond ter vergelijking bekend als iemand met chirurgische precisie maar dan wel met een wurggreep als eindresultaat, een trage boa constrictor. De aanvallende schwung van Fischer en later Kasparov stond daarmee in contrast.

De film is ergens een ode aan de triomf van menselijke creativiteit, durf en iets nieuws proberen ipv het defensief wachten tot de ander een fout maakt waar de Russische schakers, zoals de twee genoemde schaakgrootheden vaak bekend om stonden, evenals de vele remises. En daarmee ook wel degelijk het chaotische en vrije westen tegen het stugge oostblok.

Maar toch vooral ook een prent over de gemankeerdheid van Fischer. Het roept vragen op, wordt zo iemand gek door het obsessief bezig zijn met schaken of is schaken een afleiding voor mensen die anders in het gesticht zouden belanden?

De paranoia van Fischer zal voor velen overkomen als gestoord. Maar toch bleek zeker niet alles een psychotisch waanidee. En de tijdgeest was toen al definitief eentje waarbij het vertrouwen in instituties flink gedaald was. Ik denk dat Bobby zeer intelligent was en een soort overgevoelige antenne had voor zaken die in essentie niet pluis waren.

Een erg mooi ingetogen en melancholisch docu-tje over Fischer is hier te zien overigens.
The Man Who Beat The World...Then Vanished - YouTube