Vivement Dimanche! (1983)

François Truffaut is een van de grondleggers van de Franse nouvelle vague, en een van de belangrijkste cineasten van de vorige eeuw. Zijn eerste film, Les Quatre Cents Coups (1959), is een meesterwerk en een van mijn persoonlijke favorieten. Sindsdien maakte hij 23 films, ongeveer een film per jaar, die ik bijna allemaal heb gezien. Vivement Dimanche! (1983) is zijn laatste film, en zeker niet zijn slechtste. In de eerste minuut van de film zijn we al getuige van een brute moordpartij; een jager wordt met een dubbelloops jachtgeweer vol in zijn gezicht geschoten. Een makelaar, wiens vrouw de maîtresse was van het slachtoffer, wordt al snel verdacht aangezien zijn vingerafdrukken op de auto van het slachtoffer zijn gevonden. Zijn secretaresse gelooft echter in de onschuld van haar baas en gaat op onderzoek uit. De film is een ode aan zowel de film noir als aan de films van Alfred Hitchcock; het 'The Wrong Man'-thema is hier duidelijk aanwezig, en de film is geschoten in stemmig zwart-wit. Daarnaast gebeurt er van alles: moord, intrige, liefde, femme fatales, noem maar op. Het verhaal is niet bepaald geloofwaardig, want af en toe wordt het film noir-genre zo over de top gekopieerd dat het bijna een persiflage wordt. De film blijft hierdoor lekker luchtig. In juli 1983, een maand voor de première, wordt regisseur François Truffaut getroffen door een hersentumor en een beroerte. In oktober 1984 sterft hij uiteindelijk, slechts 52 jaar oud. Ongewild is Vivement Dimanche! daarmee de zwanenzang van de Franse regisseur geworden. 3,5*

Een echte film noir in feite met een scenario dat qua complexe opbouw niet moet onderdoen voor de hoogdagen van Bogart & co. Humor speelt ook een belangrijke rol maar zonder het evenwicht van het misdaaddrama te verstoren. En daarmee wordt ook aangeknoopt bij de tradities van de Amerikaanse noir (en film in het algemeen) tot de jaren veertig/vijftig waar toch dikwijls wel ruimte was voor grappige momenten. Tongue in cheek maar even leuk is de motivatie van Fanny Ardant om een tijd lang in de karakteristieke lange regenjas rond te lopen. En net zoals vele noirs uit de klassieke periode eindigt de film met een ultiem feel good moment. Mooi dat Truffaut zijn carrière heeft afgesloten met een knaller.

Deze thriller is een eerbetoon aan het noir-tijdperk en aan Hitchcock, maar tegelijk gaat Truffaut op sommige vlakken tegen z’n leermeesters in. Hij koos voor een zwart-witcinematografie met koplampen in de regen, schaduwen achter matglas met spiegelschrift, en sigarettenrook. Hitchcockiaans is de verdachte die z’n onschuld wil bewijzen. Jean-Louis Trintignant is echter geen onversaagde held, maar verbergt zich als een bange wezel. Fanny Ardant speelt geen femme fatale of ijzige blondine, maar een felle brunette die er zelf op uittrekt om de dader te ontmaskeren. De traditionele rolpatronen zijn omgedraaid. Het verhaal is gebaseerd op een pulpromannetje van Charles Williams. Truffaut had niet de bedoeling een realistisch misdaaddrama te maken, maar een spannend avontuur met een knipoog in een retrostijl. Het was een charmant afscheid van een regisseur die één jaar later zou sterven.