Vampyr (1932)

Indrukwekkende film vol plotseling opduikende vreemdelingen, achterstevoren-shots, deuren die vanzelf open en dicht gaan, schijnbaar levende schedels en natuurlijk die schaduwen en weerspiegelingen die aan niets of niemand vastzitten en een eigen leven leiden, alles ondergaan door een hoofdpersoon met een permanent verwonderde blik op zijn gezicht. Het werkt allemaal nog steeds uitstekend, en dat ik af en toe niet precies wist wat er gebeurde en hoe ik bepaalde personages moest plaatsen versterkte het (positieve) gevoel van vervreemding alleen maar. De ouderdom van de film werkt ook in zijn voordeel, want daardoor wordt de sfeer van onwerkelijkheid alleen nog maar versterkt, en de loodzware en sombere muziek die als een donkere wolk boven de film hangt doet de rest. Veel aandacht hier voor het shot waarin de jonge vrouw in bed eerst wanhopig en daarna langzaam maar zeker hongerig begint te kijken, maar wat mij ook trof was de bijna onverdraaglijke close-up van het gezicht van de stervende vader. Een bijzonder memorabele film.

Matig. Het begin leek nog wel iets hoopvoller. De sfeer wordt aardig neergezet en hoewel daar al duidelijk is dat het verhaal niet al te complex wordt, maakt dat voor dit soort films niet zo heel veel uit. Jammer genoeg weet Dreyer de sfeer niet echt vast te houden, laat staan op te voeren naar het einde toe. Het voelt allemaal wat té luchtig aan. De muziek wordt af en toe iets duisterder, maar is bij momenten ook gewoon opvallend jolig. Show don't tell is deze film ook niet meteen, de spannendste stukken worden in boekvorm verteld (en wat gaat dat toch weer traag), de film zelf laat qua horror bijna helemaal niks zien. Rest een redelijk beperkt vampierenverhaaltje dat er relatief sfeervol uitziet, maar nooit duister genoeg wordt om écht aan te spreken. Dreyer had denk ik beter wat meer naar z'n Duitse tijdsgenoten gekeken, die deden het qua sfeer toch vaak beter. 1.5*

Poëtische horror uit het interbellum. Ben helemaal fan van de ‘stille’ stijl die Dreyer de film (uit technische en commerciële noodzaak) aanmeet. Hij had al genoeg bewezen een meesterlijk cineast te zijn en speelt hier opnieuw met indrukwekkende shots. De piekperiode was misschien reeds voorbij met vertrek van enkele protagonisten richting Hollywood (Lang, Murnau) maar deze Duitse film van een Deens regisseur maakt alvast een zwaar expressionistische indruk. Veel schaduwwerk, een scenario waarin droom en werkelijkheid in elkaar overvloeien en het gebruik van symboliek. De intro drukt je als kijker er al meteen met de neus in: een man met een zeis (de dood) trekt verschillende malen aan een bel (kondigt iets aan) alvorens met een bootje de rivier over te steken (verwijzing naar de mythologische Styx?). Wat later zien we Julian West een schilderij bestuderen waarin een geraamte met moordend mes de show steelt. En zo gaat het nog een tijdje verder. De stemming wordt onmiddellijk gezet, vormgegeven door lugubere en bewust wazige shots en ook een heel mooie score van de mij verder onbekende Wolfgang Zeller. Omdat er weinig dialoog is, krijg je zo’n beetje het gevoel naar een schaduwenopera te kijken. Nog een groot pluspunt is het filmen op passende locatie (o.a. een ruïne) wat alleen maar bijdraagt aan de naargeestige sfeer.