Den 12. Mann (2017)

Ik denk dat alles hier ondertussen al wel gezegd is geweest. Fantastische regie van Harald Zwart, met een puike soundtrack en acteerprestaties om u tegen te zeggen. De vertolking van Jan Baalsrud is schitterend en deed me op een gegeven moment denken aan Leonardo DiCaprio in The Revenant (2015) . Hier en daar wordt het een beetje langdradig maar alles bij elkaar is dit een zeer goede film over een Noorse saboteur. Survivalfilm op en top in de Tweede Wereldoorlog. Wel vroeg ik me af welke informatie er zo belangrijk kon zijn dat je maandenlang troepen inzet om deze man te vinden, dat blijft allemaal nogal vaag. Het is ook tamelijk waarheidsgetrouw verfilmd (heb even wat gelezen over de persoon Jan Baalsrud). Sommige beelden zijn wat gewaagder en misschien niet zo voor mensen met een gevoelige maag.

Spannende, intense oorlogsfilm met een simpel maar doeltreffend verhaal. Prachtig in beeld gebracht; het desolate noorse landschap ziet er imposant uit en draagt oneindig bij aan de sfeer van het geheel. De cast is ook prima, met zowel aan de geallieerde als de duitse kant interessante personages. Hoofdpersoon Thomas Gullestad krijgt het zwaar te verduren: ik heb zelden iemand zo zien afzien in een film.

Een ijskoud kat-en-muisspel tussen de verzetsheld Jan Baalsrud en de ambitieuze Nazi Kurt Stage. Wat Baalsrud allemaal te doorstaan krijgt overstijgt het geloofwaardige steeds verder maar het is wel echt zo gebeurd, en hoever dat ging wordt misschien een beetje duidelijk als je naleest dat hij na zijn beproeving ruim een halfjaar in het ziekenhuis doorgebracht heeft. Of toch zoals de film meldt drie maanden - alsof dat ook niet al ongekend lang is. Zoals je zou verwachten van een film die in die streek speelt - en grotendeels in de buitenlucht - zijn de beelden overdonderend mooi. Ook hier en daar wel wat beangstigend, ik kreeg het er zelf ook gewoon koud van. Mooi ook dat iedereen de goede taal spreekt, al moet ik wel zeggen dat het accent van Rhys Meyers af en toe wat vreemd klinkt. Erger is dat zijn dialogen kennelijk ook niet zijn geschreven door iemand die het Duits als Muttersprache geleerd heeft - er komen nogal wat zinnen langs die een échte Duitser nooit zou uitspreken. Toch stoort het nauwelijks, en komt het veel beter over dan wanneer hij ‘gewoon’ Engels gesproken had. En ja, een Duitse acteur had natuurlijk ook gekund, maar Rhys Meyers heeft dan wel weer precies de goede sinistere uitstraling - en daarmee eigenlijk een interessantere rol dan Thomas Gullestad, die haast alleen fysiek acteerwerk te doen krijgt. Afzien als werkwoord en gelaatsuitdrukking. Als mogelijke uitleg voor het fanatisme van Stage om de 12e man ten koste van alles te pakken te krijgen, valt mij te binnen dat kort voor dit stukje geschiedenis de welbekende overval op de zwaar-water fabriek in Vemork gebeurd was. Maar dat is mijn eigen uitleg, ik zie daar zo direct geen verwijzingen naar in de wat meer ingewijde bronnen.