Atanarjuat (2001)

Atanarjuat is best wel een unieke film - de eerste film compleet opgenomen in een Inuit-taal, en het is ook een vertelling van wat schijnbaar een lokale volkslegende is. Ook de setting, ver afgelegen in het Arctisch gebied en in een tijd zonder moderne technologie, maakt het wel interessant. En schijnbaar is Atanarjuat ook nog eens verkozen tot de beste Canadese film ooit. Toch was dit best wel een lange zit. De precieze details van het verhaal werden me nooit helemaal duidelijk - ja, de grote lijnen over Oki en zijn vrienden die Atanarjuat vanwege een vrouw proberen te vermoorden, en Atanarjuat die ontsnapt en wraak bezweert, dat wel. Maar in alle eerlijkheid had ik toch wat moeite om de personages uit elkaar te houden; alle mannen hadden zo ongeveer dezelfde kleding, dezelfde kapsels en over het algemeen vrij lastige namen waardoor ik toch niet altijd duidelijk had naar wie ik nou zat te kijken. En natuurlijk, er is een andere hele goede reden waarom dit een nogal lange zit is. Simpelweg: de film duurt bijna drie uur. En hoewel er een hoop fraaie beelden zijn uit het hoge Noorden, en het regelmatig ook interessant is om te zien hoe het leven van de locals toendertijd was, is dat toch een wat overdreven lengte. Het algehele verhaal met liefde, moord, wraak is universeel en bijna Shakespeariaans, maar het was mij toch wat aan de trage en verwarrende kant. Gelukkig maakten de unieke setting, de fantastische natuur en het kijkje binnen de Inuit-cultuur een hoop goed.

De noordelijke locatie biedt gelegenheid voor adembenemende beelden met helwitte sneeuwvlakten en verblindend zonlicht. Het geluid van de gierende wind en huilende husky’s versterkt het gevoel van isolement. Tradities worden getoond: de jacht op kariboes en het bouwen van een iglo. Het vergt enige concentratie om uiteen te houden welke naam bij welk gezicht hoort. Het opperhoofd draagt een halsketting met walrustanden. Ze spreken Inuktitut. In de soundtrack is keelzang te horen. Het is gebaseerd op een eeuwenoude sage van de Inuit. Er zitten universele thema’s in: een familievete, en rivaliteit om macht en liefde. In een grappig duel mogen de rivalen om beurten een vuistslag uitdelen. Atanarjuat en z’n broer hebben allebei een talent waarvan ze gebruik maken. Oki is de schurk; z’n zus Puja de femme fatale. De spiraal van geweld wordt echter doorbroken door momenten van verzoening en vergiffenis. De oude vrouw Panikpak gelooft in sjamanisme, demonen, telepathie en reïncarnatie. Het is een spannende kennismaking met een ver verwijderde cultuur.

Na lange tijd weer eens bekeken. Het komt regelmatig wat amateuristisch over, maar ik neem aan dat het geen professionele acteurs en actrices zijn. Het verhaal wordt ook wat rommelig verteld. Dan is er nog de digitale handheld camera look die vaak erg lelijk oogt. Maar het blijft toch een fascinerende (en vrij unieke) vertelling, af en toe zelfs shocking. Die keelzang is echt waanzinnig mooi, daar moet ik es wat van opsnorren (tips welkom). Ooit had ik 'm op 4,5 sterren staan, maar dat zit er niet meer in.