Faustrecht der Freiheit (1975)

Pff, die films van Fassbinder zijn af en toe wel erg droge kost. Toch is dit, als je even je best doet om door te bijten, erg interessant. Mooi overdreven kijk van Fassbinder in 'zijn' homomilieu'. Althans een versie daarvan. Ik heb het hem ook wel eens met een andere aanpak zien doen. Toch is dit in de eerste plaats een film over klasseverschil. Vele schitterende en kritisch sterke scenes weer eens, van iemand die duidelijk wat te vertellen heeft. En allemaal door dialogen en acteerprestaties die zijn sociaal geengageerde standpunten weergeven. Nog even aandacht voor de art-direction. Ik vind zijn films er heel apart uitzien. Aan de ene kant lijkt het lelijk en ongeinspireerd qua artdirection, maar toch is ook heel bijzonder en overdreven en op een vreemde manier zelfs kleurrijk. Sorry, kan het niet beter vertellen dan dat. Ook nog even aandacht voor het schitterende eind. Misschien maakt fassbinder weinig genuanceerd zijn standpunt duidelijk, (dat Fox niemand meer heeft en de maatschappij en vermeende vrienden alleen aan zichzelf denken) maar als je dat zo mooi doet kom je er gemakkelijk mee weg. 4 dikke sterren. Na Angst Essen Seele Auf, de beste die ik van hem zag.

Fassbinder chokeert graag, in thema en beeld, zoals ook in deze film met een eigenlijk eenvoudigl verhaal dat evenwel een sterke kritische blik op de maatschappij met zijn diverse standen inhoudt. Een door het geluk in het spel gediende man wordt door lepe bedriegers weer arm op de straat gezet. Enkele heel suggestieve beelden typeren Fassbinder.

Hiermee creëerde Fassbinder een dubbele controverse. Behoudsgezinden vonden de homoseksuele naaktscènes aanstootgevend. De holebi-gemeenschap had het er dan weer moeilijk mee dat rijke homoseksuelen als decadent afgeschilderd werden. Het diepere thema is de klassenstrijd. De maatschappijkritiek stelt dat de bezittende klasse de arbeiders kaalplukt. “Fox” heeft dan wel de Lotto gewonnen, maar uit z’n kleding en tafelmanieren blijkt nog steeds dat hij tot de lagere klasse behoort. De titel betekent vuistrecht of het recht van de sterkste. Sociaal darwinisme houdt in dat de rijken overleven en de armen creperen. Meubels en kleding zeggen veel over de sociale positie van de personages. Eugen draagt dure kleren en laat zich omringen door Biedermeiermeubelen. Fox draagt altijd dezelfde leren jas. Z'n echte naam, Franz Biberkopf, is ontleend aan Berlin Alexanderplatz, de roman van Alfred Döblin die Fassbinder later aan zou pakken. Dan is er dat intermezzo in Marrakesh. El Hedi ben Salem was een terugkerende acteur bij Fassbinder, en één van z’n minnaars. De regisseur speelt zelf de hoofdrol, waarvoor hij op dieet ging en zich zowaar scheerde. Zo zag hij er jong en kwetsbaar uit, een vogel voor de kat. Het is een grauw maatschappijbeeld waarin verschillende bevolkingsgroepen in de klappen delen.