The Man from Laramie (1955)

Uitstekende film waarin een man goederen komt afleveren in een klein stadje. Simpelweg een goeie, ouderwetse western met een goed verhaal. Vooral de onderlinge verhoudingen tussen de verschillende personages zijn uitstekend uitgewerkt. De zoveelste en tevens laatste samenwerking van James Stewart en Anthony Mann is misschien wel hun beste.

James Stewart is een man met een missie en hij is afkomstig uit Laramie. Zoveel is van bij het begin zeker, en gaandeweg krijgen we als kijker meer en meer stukjes van de puzzel te verwerken. Daarbij wordt de actie verweven met geloofwaardige psychologie van de karakters. Naast James Stewart vind ik vooral een interessante rol terug voor Arthur Kennedy, die niet is wat hij op het eerste zicht lijkt te zijn. In de finale had hij er sowieso beter niet aan gedaan om de wagen met wapens in de afgrond te helpen duwen, maar misschien had hij last van de adrenaline (en wilden de filmmakers een bevredigend eind aan de film breien). Prachtig geschoten door Mann & co in de wijdse landschappen van New Mexico; liefhebbers van long shots komen hier volop aan hun trekken. Ook nog een pluim voor de smaakvolle score van George Dunning. Tweede score die ik hoor van hem en hij lijkt iemand die er treffelijk in slaagt om een film te ondersteunen zonder dat de muziek per se de aandacht moet trekken.

Een western begint vaak met een vreemdeling die een stadje in het Wilde Westen binnen rijdt. James Stewart, getooid in een gedeukte cowboyhoed en een rode halsdoek, speelt zo’n buitenstaander. Vanuit Laramie, Wyoming is hij zuidwaarts getrokken, omdat hij een rekening te vereffenen heeft. De plaatselijke landeigenaar Alec kun je respecteren, omdat hij eigenhandig iets opgebouwd heeft. Z’n zoon Dave daarentegen is een lompe vechtersbaas. Vic is sluwer, maar blijkt een minstens even grote hufter. Will Lockhart beseft dat heldendom geen kwestie is van stoerdoenerij en geweld, maar van nadenken en opkomen voor zachte waarden. Een wapen gebruikt hij uitsluitend als zelfverdediging, en hij doodt niemand. Er zijn verschillende knappe nevenrollen, maar de opmerkelijkste is die van John War Eagle. Volgens imdb werd hij geboren in Leicestershire, maar aannemelijker is dat hij een Sioux uit South Dakota was. De indianen worden niet voorgesteld als primitieve wilden. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de vreedzame Pueblo’s en de krijgshaftige Apachen. Een interessante stellingname is dat het leveren van wapens een grotere misdaad kan zijn dan het overhalen van de trekker. Het repeteergeweer, waarmee een snellere opeenvolging van schoten mogelijk werd, raakte verspreid tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. Het brede beeldformaat van CinemaScope en het gebruik van panshots maakte een wijdse, panoramische blik mogelijk op de rotsformaties en droge vegetatie van New Mexico. In andere scènes valt de knappe belichting op, met gebruik van schaduwen, rook en vuur. Vogel- of kikkerperspectief doet iemand kleiner of groter lijken, naargelang z’n dominatie. De symfonische muziek van George Duning kent een rijke variatie aan klankkleuren.