Sabotage (1936)

“Thank you for your trouble. I'm sure you meant well.” “Not at all. I like trouble.” Prima film van Hitchcock uit zijn Engelse periode. Sabotage kent twee ijzingwekkende en bijna iconische momenten, en hier laat Hitchcock maar weer eens zijn klasse zien. De busscène met het broertje van Sylvia is pure vakmanschap. Het sfeervolle maar trage eerste gedeelte is wel wat langdradig, en Hitchcock heeft moeite om een spannend en interessant verhaal af te leveren. Pas tegen het einde lukt dat, en het acteerwerk over de gehele linie is erg sterk.

Hitchcock was nooit zo geïnteresseerd in de centrale vraag van een klassieke whodunnit, namelijk de vraag wie de dader is. In Sabotage wordt dat weer eens duidelijk. Al in de eerste scènes wordt de identiteit van de dader bloot gegeven. Ai, wat is nu nog de lol van de film, is de gedachte die toch weer even door m‘n hoofd flitst. Gelukkig blijkt er weer eens weinig aan de hand te zijn. De bekendmaking van de identiteit is gewoon functioneel. De kijker heeft nu een intellectuele voorsprong op de voortmodderende personages en kan zich nu ongestoord tegoed doen aan de suspense die de film rijk is. Het gaat Hitchcock eigenlijk zelden of nooit om de vraag wie de dader is en wat voor motieven hij heeft. In Sabotage blijkt dat maar weer eens. De motieven van de dader zijn onduidelijk. Zijn profilering is vaag. De dader heeft behalve als dader geen elementaire functie in het plot. Hij is een middel om een verhaal te vertellen. Hij is inwisselbaar. Het gaat Hitchcock om de hoe-vraag. De film draait om het verloop van het proces dat de dader in werking heeft gezet. En dat verloop is redelijk spannend en zit vol suspense. De film gaat over een op handen zijnde aanslag en concentreert zich op de inspanningen van personages die er wel toe doen om deze aanslag te voorkomen. De film heeft daarvoor 76 minuten de tijd. Dat is niet veel. Voor buitensporige zijplotjes is geen tijd. Wat rest is een behoorlijk onderhoudend scenario dat doelgericht naar een schitterend suspensvol hoogtepunt leidt, waarin de (door mij licht bekritiseerde) voorkennis van de kijker absoluut nodig is om de spanning volop te ondergaan. Prima film.

Hitchcock was niet tevreden met deze film: hij was wat afgeraffeld, John Loder was ongeschikt voor de rol van de detective en hij vond dat hij een fout had gemaakte in de scène met de tijdbom. Toch valt er bijzonder veel te genieten in deze spannende thriller die opnieuw inspeelt op de politieke onrust die er op dat moment heerste. In de briljante opening ontdekken we meteen dat hoofdpersoon Karl Verloc [Oscar Homolka] een terrorist is en dat hij - zonder succes - geprobeerd heeft chaos te veroorzaken door middel van sabotage. Zijn vrouw [Sylvia Sydney] runt de bioscoop waar Karl in het geheim ontmoeting heeft met zijn terroristische vrienden. Een detective [John Loder] werkt undercover bij de groenteboer in de straat en gebruikt mevrouw Verlocs broertje Stevie [Desmond Tester] om meer informatie te winnen. Losse bewerking van het boek The Secret Agent van Joseph Conrad met een briljante scène aan de eettafel en een memorabele bijrol voor William Dewhurst als vriendelijk ogende, maar uiterst sinistere 'Professor'.