Sur l'Adamant (2023)

Aan de oever van de Seine, in het hartje van Parijs, ligt een drijvend gebouw dat sinds 2010 in gebruik is als dagopvang waar psychiaters en “cliënten” in een informele, gemoedelijke sfeer samen kunnen komen. Professionals en bezoekers werken samen bij het vergaderen, het beheren van de bar en het plannen en organiseren van workshops en filmavonden. Een onconventionele benadering van psychiatrie waar zowel de professionals als de bezoekers profijt van hebben. Het onderwerp is interessant, maar Philibert had zijn punten binnen een kwartier kunnen maken. Deze documentaire bestaat vooral uit vage vertellingen, saaie gesprekken en stiltes. De belangrijkste conclusie is dat mensen met een psychiatrische achtergrond net zo saai en vervelend kunnen zijn als anderen. Fijn!

De documentaire geeft weinig informatie en laat vooral een paar psychiatrische patiënten zien en aan het woord in een soort clubhuis: de insteek is (een beetje zoals Oliver Sacks die hanteert met zijn patiënten met neurologische afwijkingen) dat het niet zozeer om de ziekte en de genezing – we horen dan ook niets over bv. de diagnose van de patiënten (al zullen er zeker schizofrenen bij zitten want sommigen horen stemmen) – maar om de mens en zijn geluk moet gaan zodat de steriele instellingomgeving wordt vermeden en het meer een leefgemeenschap is waar de patiënt voorzover mogelijk kan floreren. Het wil de poëtische kant van de psychiatrische patiënt laten zien en slaagt daar tot op zekere hoogte ook in: men laat de patiënten op allerlei manieren creatief bezig zijn, hetgeen interessante kunst en verhalen oplevert, waarbij het ongetwijfeld de patiënten die graag praten of goed kunnen vertellen voor de camera heeft gebracht zodat je als kijker behalve iets van hun leefwereld op de Adamant ook iets meekrijgt van hun belevingswereld. Dat is allemaal interessant, al gaat de documentaire tegelijk ook nergens heen qua verhaal maar de boodschap blijkt dan ook meta, namelijk de politieke hulproep dat dit soort menselijke psychiatrische hulp onder druk zou staan.

Fascinerende verhalen en scènes: de man die in het begin helemaal los gaat op een nummer van Téléphone, de vrouw die een bidsprinkhaan tekent, de man die zeker weet dat hij de energie van Jim Morrison en diens Pam in hun laatste dagen in Parijs kan opvangen, de vrouw die haar kind mist, de man die het idee heeft dat Wim Wenders Paris Texas op hem heeft gebaseerd... Misschien zou ik graag wat meer informatie over de opzet van de boot en het uiteindelijke resultaat van deze behandeling of benadering willen hebben gehad, maar dat was dan een heel andere film geworden, en misschien waren deze mooie psychologische portretten dan wel gereduceerd tot "gevallen" en dossiers.