Tolkien (2019)

Wist niet zo goed wat ik van deze film kan verwachten. Wellicht is dit dan voor de echte Tolkien fans, want ik kan hier niet zoveel mee. Ja de biografie maakt duidelijk waar zijn inspiratie vandaan is gekomen, maar daadwerkelijk fascinerend vind ik het niet. Een vriend van mij vertelde ten tijden van The Lord of the Rings films dat Tolkien nogal uitgebreid van stof is en in zijn boek(en) een complete bladzijde besteed aan het omschrijven van bijvoorbeeld een eikenboom. Waardoor de manier van vertellen best wel stroperig/kruiperig is. Net zoals deze film dus. Ik hoopte dat deze Tolkien biografie boeiender zou zijn, maar dat ligt hoogstwaarschijnlijk aan mezelf omdat ik er een beperkte of andere kijk op heb. The Fellowship of the Ring staat in mijn top 10 van favoriete films aller tijden en van deze film/biografie had ik iets anders verwacht, maar ik weet dus niet zo goed wat. Helaas was het een karige ervaring voor mij. Wat ik gezien heb is een ietwat saaie film over een vriendengroepje met een vleugje romantiek, stukjes WOI en af en toe wat fantasie. Het is vooral een overbodige film geworden voor mij.

“Things aren't beautiful because of how they sound. They're beautiful because of what they mean.” Sterke film over het leven van Tolkien. Vooral de manier waarop de makers met taal en de kracht van verbeelding omgaan vond ik een sterk punt, en de acteurs weten de soms wollige teksten ook vol overtuiging te brengen. Hoult, Collins en alle acteurs in de bijrollen, allemaal zijn ze fantastisch op dreef. De band tussen de vier vrienden wordt sterk uitgewerkt, en ook de band tussen Tolkien en zijn latere vrouw Edith is een sterk subplot. In het laatste gedeelte worden de oorlogsjaren van Tolkien behandeld, en ook dit gedeelte werkt. We hadden bijna geen Lord of the Rings/The Hobbit gehad… Dit laatste gedeelte heeft een fijn soort melancholie over zich, en het is interessant om te zien op welke manier Tolkien iedere keer weer een nieuw puzzelstukje krijgt in zijn zoektocht naar zijn stem als schrijver. We weten allemaal waar het uiteindelijk toe leidt.

In a hole in the ground there lived a hobbit. Ik kan niet eenvoudig uitleggen hoe belangrijk de boeken van Tolkien voor me geweest zijn. Ik was zeven of acht toen ik ze voor het eerst las, en ik heb ze talloze keren herlezen, zowel Nederlands als Engels. Drie exemplaren van elk deel versleten over de tijd heen, ondanks de fraai geborduurde omslagen die mijn moeder ervoor gemaakt had. En later dan nog de Silmarillion, en de Letters. Genoeg om onmiddelijk talloze fouten, romantiseringen en opleukingen in het verhaal van deze film te zien - het is veel meer iets als 'gebaseerd op' dan 'echt gebeurd'. Maar waar ik daar normaal gesproken echt over val, heb ik er in dit geval tot mijn eigen verbazing vrede mee, en dat komt wellicht voor een heel groot deel door de breekbare manier waarop Hoult zijn rol speelt, de authenticiteit (uch) waarmee de andere rollen gespeeld worden, de mooie locaties. En het helpt natuurlijk ook dat Edith door Lily Collins gespeeld wordt - en als je haar foto op de wikipedia vergelijkt, lijkt ze er nog wel een beetje op ook. En wellicht is het ook wel ok, om het levensverhaal van een van de grootste sprookjesschrijvers ooit zelf ietwat sprookjesachtig te houden. Het heeft wel een zekere poetische balans in zich. Wel jammer van de droombeelden in de loopgraven, dat vind ik dan wel echt weer een misser. Hoe onvoorstelbaar moet het geweest zijn, om in die tijd te leven, die verschrikkingen mee te maken, en dan daarna toch weer terug te moeten in een normaal burgerlijk bestaan. Wat zijn we toch verwend eigenlijk, in de tijd waarin we nu leven - waar we ons zorgen maken over minder op vakantie kunnen, minder geld over te houden om mee te feesten. Toch wel iets anders dan drie van de vier vrienden weg, twee dood en een in het gekkenhuis.