At Eternity's Gate (2018)

Alweer een film over de laatste jaren van Vincent van Gogh? Inderdaad, maar dit is de eerste keer dat de filmmakers werkelijk proberen (en er met vlag in wimpel in slagen) om in het verwarde hoofd van de even geniale als grillige kunstenaar te kruipen. Het is onbegrijpelijk dat regisseur Julian Schnabel, cameraman Benoit Delhomme en niet te vergeten componist Tatiana Lisovkaia over het hoofd zijn gezien door The Academy. Zij leveren allemaal een fabelachtige tour-de-force af in een film die alle registers van de filmkunst open trekt en ons trakteert op een visuele traktatie. Dat alles zou gemakkelijk unnen afleiden van de hoofdpersoon, maar Willem Dafoe is ronduit fenomenaal en zet Van Gogh neer als de gevoelige , constant aan zichzelf twijfelende, dwangmatige schilder wiens liefde voor de natuur ons leerde om anders naar die wereld te kijken. De film heeft meer weg van Rembrandt Fecit 1669 (1977) dan van Lust for Life (1956), maar laat dat AUB een aanbeveling zijn!

Hoogdravende titel, overjarige acteur (ongeveer even oud als toen Pa van Gogh stierf in 1885!), en Vincent & co. spreken Nederlands noch Frans; ok een paar zinnen dan, maar Engels dus. Superlatieven op de poster: "Tour de Force" niks minder dan een "impresionistic masterwork" Dan moet het wel heel erg goed zijn om het gat hiertussen te dichten. Helemaal omdat het om een verhaal gaat wat behoorlijk bekend is. De film begint erg slecht. Vincent/Dafoe gaat met een schoudercamera op een herderinnetje af.... om vervolgens de camera aan iemand anders te geven die aan een onzichtbaar touwtje aan Dafoe blijft hangen de hele tijd. Ik vond het nogal vermoeiend om naar te kijken. Vooral als de cameraman/vrouw er ook nog mee gaat rennen. Zo lelijk. Het bracht me ertoe om na de film eens te lopen en te kijken wat voor beeld je eigenlijk zelf hebt als je gewoon loopt en kijkt. En dames en heren, dat lijkt helemaal niets op de beelden van schoudercamera's. Het beeld is zelfs opvallend stabiel. We hebben een hele goede Ingebouwde beeldstabilisator blijkbaar. Dafoe speelt echt wel goed, alleen leidt het opzichtige camerawerk enorm af, en bovendien door te close-uppen de hele tijd, wordt benadrukt hoe bejaard Dafoe werkelijk is. Houden we over een pretentieus, bijna dwangmatig kunstzinnig portret van één van de grootste kunstenaars die op deze Aarde hebben rondgelopen, met weliswaar een prima acteur, te oud of niet, en goede momenten, maar als geheel voegt het toch weinig toe. Grote kunstenaar, oh dan moet het ook kunstig gebracht, zal Schnabel gedacht hebben. Jammerlijk mislukt wat dat betreft.

Een film over Vincent van Gogh, door de ogen van de grote schilder. At Eternity's Gate is nadrukkelijk geen biopic over Van Gogh, geen feitenrelaas dat uit de doeken wordt gedaan. De film veronderstelt dan ook enige voorkennis en de regisseur houdt zich ook niet per se aan de feiten. Julian Schnabel (zelf schilder) kruipt in het hoofd van Van Gogh en laat hem bijvoorbeeld dingen zeggen waarvan hij had gewild dat hij die zou hebben gezegd. Dit perspectief levert (ook door de cameravoering) een enigszins psychedelisch effect op. We zien Van Gogh struinen door de natuur rondom het Franse dorpje Auvers-sur-Oise waaruit hij op onnavolgbare wijze zijn inspiratie haalt voor zijn schilderkunst, die door de mensen nauwelijks wordt begrepen en gewaardeerd. Periodes waarin het relatief goed met hem gaat worden afgewisseld met (vooral winterse) periodes waarin het minder goed met hem gaat. We zien hem steeds meer vervreemden van zijn omgeving, die Van Gogh maar een rare, afwijkende snuiter vindt en hem uit de omgeving probeert te weren. Hier en daar mooie dialogen en scenes, bijvoorbeeld tussen Van Gogh en vriend Paul Gauguin maar ook tussen Van Gogh en zijn broer Theo. Willem Dafoe zet een bijzondere prestatie neer als de gevoelige, miskende en eenzame Van Gogh, maar de film als geheel weet nooit echt te imponeren of een gevoelige snaar te raken.