Opinions

Graag geef ik commentaar op de film 'Mr. Turner', geregisseerd door Mike Leigh.

William Turner komt in de film naar voren als een ruwe klant, die af en toe eens een schilderij van wat verf voorziet. Deze persoon is voornamelijk in beeld terwijl hij een moeizaam contact heeft met andere mensen, hij gromt af en toe wat. Een karakterrol, goed gespeeld door Timothy Spall.

De persoon in de hoofdrol laat, in mijn visie, totaal niet zien wie William Turner werkelijk was: een briljant en verfijnd kunstenaar. Turner was van jongs af aan een schilder die eerst tot in detail uitgewerkte aquarellen, landschappen, kastelen en kathedralen schilderde. Dag in dag uit was hij in de natuur, vol verwondering zag hij dit en legde dit minitueus vast. Later ging hij ook met olieverf schilderen. Hij maakte reizen door Europa, legde de majestueuze bergen in de Alpen vast, maakte de mooiste aquarellen in Venetië, tekende en schilderde in een stad als Rome en middenin de landschappen zelf. Hij illustreerde ook gedichten van Sir Walter Scott, die wij kennen van zijn Ivanhoe-verhalen. Hij maakte een serie boeken over hoe je landschapsschilderingen weergeeft, genaamd Liber Studiorum, waar hij twaalf jaar aan werkte. Hij maakte schilderijen van kastelen, bezocht Wales en Schotland, waar hij in opdracht van de adel schilderijen van hun buitenplaatsen maakte. William was, vanaf zijn zesentwintigste jaar, lid van de Royal Academy, waar hij lange tijd lessen gaf als Professor of Perspective.

Dit is een heel andere persoon dan die in de film 'Mr. Turner' te zien is. In de film loopt een trieste brombeer die allesbehalve verfijnd is door het beeld; hij pakt een keer als een beest zijn huishoudster, spuugt op olieverfschilderingen die hij maakt, weigert een vriend een paar pond te lenen, terwijl hij uitermate rijk is. Dit geeft, zo zie ik het, een vertekend beeld.

Een paar kritische opmerkingen:

* de openingsscene werkt misleidend: twee melkmeisjes die Nederlands spreken. Turner had niet iets speciaals met Nederland.

*Turner gebruikte snuiftabak. Dit is niet te zien in de film, en is wel karakteristiek voor Turner. Er is een zilveren snuifdoos bekend met zijn naam erop.

*Turner spuugt een aantal malen op een olieverfschildering waar hij mee bezig is: dat is onzin. Iedere schilder weet dat het vocht zich niet mengt met de olieverf en er gewoon op blijft liggen. Je zou kunnen spugen op een waterverfschilderij, maar dat is ook niet handig.

*het gebit van Turner was een ramp, hij gebruikte soms zelfs inzetstukjes van hout om tussen zijn tanden te zetten als hij ging eten; die donkergekleurde tanden zijn overtuigend bij Turner in beeld, maar de parelende kunsttanden van Mrs. Booth, in close up, detoneren verschrikkelijk, dat had de regisseur niet zo mogen tonen.

*Turner wil de storm, de bliksem en de regen van nabij ervaren als schilder, daarom laat hij zich vastbinden aan de mast van een schip tijdens een storm op zee; de reden voor dat vastbinden wordt niet duidelijk gemaakt.

* Turner overlijdt ten slotte, en hij is met pracht en praal bijgezet in de St Paul's Cathedral in Londen. Als je de film ziet lijkt het, als je de sterfscene ziet, alsof hij in een ver hoekje weggestopt zou worden op een kerkhofje achteraf; dit - onterechte - beeld blijft achter na het zien van de film.

*Turner was gefascineerd door de kleurentheorie van Goethe, die dit vastlegde in een boek getiteld 'Zur Farbenlehre'. Hier komt niets van terug in de film, deze fascinatie voor licht en donker. Met licht en donker en kleur was hij als schilder bezig, niet met al dat gedoe wat je de hele tijd in de film ziet.

De film 'Mr. Turner' zie ik daarom als een gemiste kans om William Turner echt in beeld te brengen. Complimenten voor het spel van Joshua McGuire ( John Ruskin) en Lesley Manville (Mary Sommerville), die de Engelse aristocratie, waartoe ook Turner behoorde, overtuigend in spel en gesproken woord over het voetlicht brengen.