Films die te maken krijgen met censuur

En dat is nu net mijn punt, want hierdoor zet je een eerste stap in de verwijdering van films die "aanstootgevend" zijn, los van de tijdsgeest of de context. Vrijheid van meningsuiting is ook de vrijheid om aanstootgevend te zijn. Twee jaar geleden heeft Rusland The Death of Stalin voor dezelfde redenen verwijderd uit alle bioscopen.

Ik als filmliefhebber heb het daar moeilijk mee, omdat ik van mening ben dat je beter een film bekijkt en hierover van mening kunt verschillen en dat eventueel ook duidelijk maakt op een forum/blog/artikel/... dan de desbetreffende film te verwijderen.

Maar het is dus niet de bedoeling om die film gewoon te verwijderen, of er in te gaan knippen. Dat ze maar lekker "omkaderen", zijn we eindelijk van al het gedoe af.

Hoewel enige context onder een oude film best mag, maak ik mij wel zorgen over dit soort berichten, hoorde ook dat Little Britain van Netflix en iPlayer in the UK gehaald is door een vorm van blackface. Nu kom je wel in erg gevaarlijk vaarwater waarin het sentiment gaat bepalen wat mag en niet mag. Vind dat een slippery slope waar we in het westen heengaan.

Dat Little Britain voorbeeld vind ik dan veel aanstootgevender, zeker omdat fysieke media ook schaarser lijkt te worden. Je wil dat soort instituten echt niet als gatekeepers van de "goede smaak".

Gone with the Wind zal dan wel de slechtst begrepen film aller tijden zijn. Er is een scène waarin Big Sam Scarlett redt van twee mannen die haar aanvallen. Precies voor deze daad van barmhartigheid wordt hij afgekeurd door de hedendaagse moraalpredikers. De Afro-Amerikaanse personages worden afgekeurd omdat ze te sympathiek en dus te onderdanig zijn ten opzichte van voormalige slaveneigenaars.

Volgens deze logica moet je elke film van vóór 1960 met zwarte acteurs schrappen. De zwarte personages zullen altijd te braaf en onderdanig zijn volgens de huidige normen. Het is ironisch dat de zogenaamde bestrijders van racisme zwarte acteurs uit de filmgeschiedenis willen wissen omdat ze niet overeenkomen met hun eigen opvattingen.

Nog enkele voorbeelden: Pardon Us (1931) met Laurel en Hardy in blackface als camouflage tussen een groep zingende landarbeiders, Swing Time (1936) met Fred Astaire die in blackface danst naast Bojangles. Ook allemaal wissen?

Dit is toch gewoon hartstikke grappig?

Volgens mij heeft de kritiek niet zozeer met de portraitering van de zwarte personages te maken, wel met de "gezellige" sfeer die er in dat soort films hangt, die doet uitschijnen dat het allemaal best meeviel (geschiedenisvervalsing dus). Een film als Life is Beautiful van Benigni kreeg soortgelijke kritieken.

Maar als je het echt over dit onderwerp wil hebben, blijft Gone With the Wind een rare keuze, aangezien daar dus niet in geknipt wordt en er niks gewist wordt. Enkel gekaderd. Terwijl de voorbeelden van Little Britain en ondertussen ook Fawlty Tower voor het grijpen liggen.

Little Britain heb ik niet gezien. In Fawlty Towers gaan knippen is natuurlijk ongelofelijke onzin.

Ik heb beiden nooit gezien, maar doet dat er zelfs iets toe? Knippen = wissen = not done.

In deze docu I Am Not Your Negro (2016) Komen Nog wat oude films voorbij waar de zwarte man als onderdanig, meegaand, aseksueel of uiterst vriendelijk wordt afgebeeld. Niet realistisch met het leven van de zwarte mensen (destijds). Ik kan me hier wel in vinden. Wat mij betreft wel gewoon blijven uitzenden met een informatieve disclaimer vooraf. Sommige extreme dingen misschien extra aandacht geven (racisme benoemen tijdens fragment?).

In het geval van Gone with the Wind vind ik de ingreep heel logisch en begrijpelijk. Je zou het kunnen vergelijken met oude boeken die worden herdrukt met een inleiding of disclaimer vooraf. Zolang ze van het werk zélf afblijven lijkt me het volkomen legitiem en nuttig.

Het ingrijpen bij Little Britain en Fawlty Towers vind ik dan weer vrij pijnlijk, eerlijk gezegd. Ik moet zeggen dat ik van Little Britain nooit een hele aflevering gezien heb (stond wel op mijn lijstje om eens te zien), maar op basis van de scènes die ik heb gezien leek het mij een scherpe serie. Matt Lucas en David Walliams speelden de meeste rollen zelf, dat was de stijl van de serie, dus het is, vanuit stilistisch oogpunt, volkomen begrijpelijk dat ze ook de donkere rollen zelf speelden - zeker aangezien het idee van black face destijds nog niet zo controversieel was als nu. (Lucas gaf ook aan dat ze het anders hadden aangepakt als ze de serie nu hadden gemaakt.) En ja, de figuren zijn stuk voor stuk karikaturen en stereotypen, maar die stereotypen worden ook juist geproblematiseerd, zoals ook in het Black friends-filmpje hierboven. Artistiek en ideologie-kritisch lijkt het me allemaal goed verdedigbaar in ieder geval. Je kunt het natuurlijk gewoon niet grappig vinden of ongepast of wat dan ook, maar je hoeft er dan gewoon niet naar te kijken.

In het geval van Fawlty Towers ben ik verbaasd, omdat die serie toch wel redelijk "braaf" is. Little Britain is wat pijnlijker, harder en "naarder", maar Fawlty Towers kun je gerust met je grootmoeder kijken, bij wijze van spreken. (Al heb ik ook Fawlty Towers nooit helemaal gezien.) De scène die de oorzaak is van de "ophef" bevat wat racistische taal (vooral scheldwoorden), maar het lijkt me duidelijk dat de persoon die die woorden uit het mikpunt van spot is.

In ieder geval vind ik het een problematische wending in het BLM-debat. Ik heb er persoonlijk verder niet zo'n sterke mening over (ik ben geen expert in wat dan ook), maar het idee dat streamingsdiensten bepaalde series of afleveringen uit hun assortiment halen zit mij niet lekker - zeker omdat fysieke media aan het verdwijnen zijn.

John Cleese slaat de nagel op de kop wanneer hij zegt dat de BBC niets begrijpt van satire, met name wanneer het gaat over de aflevering met de racistische persoon die in het belachelijke wordt getrokken. Door de aflevering te schrappen, geeft de BBC in feite aan dat het niet gaat om satire maar om intentioneel racisme vanwege de makers van het programma. Oerdom. Al zijn ze er nu bij de BBC al van aan het terugkomen blijkbaar. Maar het monument van Britse humor is intussen wel besmeurd door enkele bekrompen geesten. Het verbaast me eigenlijk dat er nog geen klachten zijn over de behandeling van Manuel in de serie, als notoire pispaal van Barcelona? Of ligt Barcelona niet ver genoeg?

Net als Fawlty Towers heb ik ook Little Britain verschillende malen bekeken. Little Britain is een ander paar mouwen. De serie drijft op het belachelijk maken van alle soorten typetjes in de (Britse) samenleving. Dat gaat over mensen met een handicap, homo's, transgenders, kantoormuizen, upperclass, underclass, managers, huisvrouwen, en nog veel meer in alle kleuren en formaten. In die zin wordt er niemand gediscrimineerd omdat IEDEREEN door de mangel wordt gehaald. Vandaar de titel van de serie uiteraard. Om nu vijftien jaar na de release van de serie hiervan de humor niet in te zien, zegt alleen maar iets over de bekrompen geesten die dergelijke beslissingen nemen.

Democratie is maar zo sterk als de mate van meningsvrijheid die mogelijk is, en dat komt volgens mij sterk in het gedrang met dergelijke cultuurpolitiek waarin op heel betuttelende wijze voor het publiek wordt uitgemaakt wat kan en wat niet kan. En dit in de huidige context waarin ook de fysieke vrijheid van mensen aan banden wordt gelegd omwille van het virus, en waarin regeringen wereldwijd hun ding kunnen doen op basis van noodwetten. Ook hier staat de democratie onder druk, hoeft geen betoog.

Eens met de laatste twee sprekers, al maak ik me er ook weer geen grote zorgen over. Je krijgt nu even een overreactie maar vooral in Europa is er volgens mij genoeg gezond verstand aanwezig om hieraan tegenwicht te bieden (zie alleen al dit topic). Vrijheid van de kunsten is een diepgewortelde waarde in de West-Europese samenlevingen. Wat de VS betreft is de situatie wat lastiger in te schatten, het lijkt erop dat 'onzuiverheid' daar minder getolereerd wordt, misschien vanuit de grotere tegenstellingen.

Verder blijft het belangrijk dat wat zich afspeelt op sociale media, hoe daar de maat wordt genomen van alles en iedereen, niet als graadmeter van de opvattingen in de samenleving wordt gezien. De scherpslijpers van twitter vormen en bubbel en je moet dat niet groter maken dan het is.

Gaat niet om een geloofskwestie in dat soort gevallen, gewoon het bewust verspreiden van ideeën die niet waar zijn/niet bewezen zijn.

Ja hoor. Vast.

Ben blij dat youtube is teruggekrabbeld na te zijn bezweken onder druk van oa. bovenstaande praatjes dat dus leidt tot censuur.

Ik denk dat je dan zowat alle boeken uit het verleden (en heden) wel kunt gaan voorzien van een inleidende tekst, want er is altijd wel iets in een boek te vinden waar een bepaalde groep over zou kunnen vallen.

De focus ligt nu vooral op racisme, maar stel dat straks ook feministen, de Bond tegen Vloeken, Animal Rights, etc.. dingen gaan willen. Onbegonnen werk lijkt me dat.

Ik zit niet te wachten op een disclaimer bij een boek of film van een of ander select moraalclubje dat mij gaat uitleggen wat er zoal niet deugt aan een werk. Ik kan dat zelf wel bepalen. De beslissing of iets wel of niet deugt moet bij mensen zelf liggen vind ik, door er bijvoorbeeld hier over te discussiëren.

Ik ben het met je eens dat het vooral belangrijk is om in gesprek te blijven en de nuance niet uit het oog te verliezen. Maar ik denk dat inleidingen en disclaimers die discussie niet in de weg staan, hoor.

Verder ben ik het ook met jouw observatie eens dat gevoeligheden ook trendgevoelig zijn. Racisme ligt tegenwoordig gevoeliger dan bijvoorbeeld antisemitisme. En het zal me niets verbazen als er over een aantal decennia vreemd gekeken wordt naar het eten van vlees. Maar ja, zo werkt geschiedenis nu eenmaal.

De vraag is misschien eerder of je er een enorm probleem mee hebt, eerder dan of je er op zit te wachten. Ik zit op een hele hoop dingen niet te wachten, maar als het sommige andere mensen helpt en het stoort mij verder niet overdreven, dan is er eigenlijk niks aan de hand.

Het gaat me niet zozeer om de toevoeging aan een boek, die kun je inderdaad gewoon overslaan, maar om het principe dat andere mensen voor mij gaan bepalen hoe ik een tekst moet interpreteren. Ik vind daar een soort van schooljuffrouwachtige arrogantie in zitten.

En er wordt natuurlijk al door een grote groep mensen raar gekeken naar het eten van vlees. Maar dierenactivisten trekken zich (nog niet, gelukkig) niet veel aan van wat er in boeken staat, die houden zich bezig met belangrijkere zaken.

Dit leidt mensen af van waar de discussie eigenlijk over zou moeten gaan, namelijk over racistisch politiegeweld en hoe die op te lossen.

Die disclaimers zouden me niet erg storen, maar mogelijk aanstootgevende afleveringen van comedy(!)-series verwijderen, vind ik zeer kwalijk. De (Vlaamse) scenaristengilde deelde daarrond een opiniestuk dat stelde dat men geen grapjes meer mag maken rond racisme zonder donkere medemensen in het schrijfproces te betrekken. Waar eindigt dit, straks mag je alleen nog maar grappen schrijven over mensen met je eigen geaardheid, huidskleur, geslacht, etc... En alle personages moeten ook nog correcte denkbeelden hebben (zie het geval Fawlty Towers). Volgens mij komen we zo niet dichter bij het doel, maar drijven we er alleen verder van weg, richting culturele segregatie en, ja, censuur. Over verschraling nog gezwegen. Voor comedyschrijvers is het klimaat stilaan echt een mijnenveld.

Het gaat toch ook niet over interpretatie, wel een uitleg scheppen over het hoe en waarom bepaalde dingen afgebeeld werden. Klein stukje geschiedenis, meer zou het niet moeten zijn.

Maar ik hoef ook geen klein stukje geschiedenisles, middelbare school heb ik al achter de rug.

Dat is misschien toch iets te gemakkelijk, om allerlei redenen (niet iedereen heeft goed onderwijs genoten, bijvoorbeeld). Ik denk dat je niet moet onderschatten hoe sterk het kan werken om een consistent beeld voorgeschoteld te krijgen hoe de wereld in elkaar zit vanuit televisie, series enzovoorts, dus als dat wereldbeeld inherent verwrongen is dan vind ik het prima dat hierop de aandacht wordt gevestigd. Ik kan me ook voorstellen dat betrokkenen, bijvoorbeeld de acteurs of hun nazaten, dat zelfs prettig zouden vinden (dit is speculatie uiteraard).

Trevor Noah, die als komiek vaker miss dan hit is maar wel uitstekend bepaalde dingen kan duiden en verwoorden, besprak het onderwerp ook:

De burgerrechtenbeweging begon pas rond 1960. Vanaf dan krijg je films met een antiracistische boodschap, vaak met Sidney Poitier, vb. A Raisin in the Sun (1961). Daarvoor hadden de meeste films geen zwarte acteurs. Als die er wel in zaten, speelden ze vaak de dienaar, de huishoudster, de landarbeider, de vrolijke entertainer, of in historische drama's de slaaf. Volgens de huidige normen zou je al die films moeten schrappen, maar dan wis je een heel deel van de filmgeschiedenis uit.

Volgens dezelfde logica kun je ook Shakespeare, Charles Dickens en de Bijbel schrappen wegens antisemitisme, en Mark Twain wegens het N-woord. En dan heb je nog Kuifje in Congo en Jommeke in de Far West...

Niemand heeft het hier over schrappen. Elke vorm van het verbieden, verwijderen of ernstig censureren van kunst is uit den boze (iemand schreef: dat is geen anti-racisme maar fascisme).

Verder is het bij alles belangrijk om de nuances in het oog te houden; er zijn gradaties waarin iets problematisch is of kan zijn en die gradaties doen ertoe.

Terug naar waar het volgens mij over ging aangaande Gone with the wind: met een disclaimer zou ik geen moeite hebben. Net zoals ik het fijn vind dat wanneer in een boek het woord neger valt de vertaler of uitgever toelicht hoe hiermee om is gegaan, ook (of juist) als ervoor wordt gekozen om het woord te laten staan.

Met dat 'middelbare school' bedoelde ik eigenlijk dat ik zo'n disclaimer pedant, schoolmeesterachtig en betuttelend vind, alsof ik zelf niet kan nadenken, dingen niet snap, racisme niet snap en dat een ander mij dat moet uitleggen, alsof ik weer op school zit. Ik vind dat irritant en ik heb daar grote moeite mee.

Trevor Noah ken ik niet, maar komt mij hier veel te belerend over, steeds met dat vingertje ook naar de camera.. Nee, dan toch liever een Muhammad Ali

Precies dit. Ik ben bijvoorbeeld tegen het dragen van bont, maar ik zal nooit iemand als Marilyn Monroe of Marlene Dietrich (die vaak bont droegen) daarop aanvallen. Was een veel andere tijd. En ik weet vrijwel zeker dat zowel Monroe als Dietrich, als ze in deze tijd hadden geleefd, geen bont hadden gedragen.

Het dierenactivisme ontstond ook pas in de jaren zestig.

Ik lees een hoop 'ik' in jouw reacties. Niet iedereen kan zo helder denken als jou. En niet iedereen heeft moeite met een disclaimer.

Oh gaan we elkaar daar nu op aanvallen, bah zeg..