Les Yeux sans Visage (1960)

Deed me ergens ook sterk aan Hellraiser en Hellbound denken. Les Yeux sans Visage is intrigerend en uiterst sfeervol, maar het valt ook meteen op dat de film opvallend traag is. Soms doeltreffend, maar soms zien we personages simpelweg ellenlange trappen oplopen of van huis A naar huis B wandelen. Dat is dan weer minder noodzakelijk. Wat wel erg spannend werkt is de suggestie en het mysterie; van het gezicht van de dochter tot het lange tijd enkel horen blaffen van honden; minder is in sommige gevallen echt meer. Daar komt bij dat als Georges Franju wel veel laat zien - de befaamde operatiescène - dat dan extra schokt. Kan me zeker voorstellen dat men in die tijd redelijk geshockeerd was van die beelden. Les Yeux sans Visage bevat overigens ook een reeks prachtige beelden. Richting de derde helft zitten wel wat scènes die wat afweken van het hoofdplot - het deel met de politieagenten komt niet echt goed uit de verf en dat segment met die kleine jongen leek me ook niet heel nodig. Als laatste begint het al wel snel lachwekkend te worden als die Kever weer in beeld komt rijden en dat kermismuziekje begint te spelen. 3,5 sterren.

Ergens tussen horror en een beklemmende droom in, niet echt eng maar wel met een bedwelmende en af en toe bijna deprimerende sfeer (kortom horror zoals ik die prefereer), en met een opmerkelijk nare operatie-scène; gezien de tijd waarin de film werd gemaakt verwachtte ik dat de camera wel zou wegkijken, maar niets daarvan. Edith Scob steelt natuurlijk de show met haar masker, haar lange nek en haar engelachtige gezicht, maar op mijzelf maakte vooral de verschijning van Pierre Brasseur indruk: uit de paar andere films die ik van hem ken (o.a. Les enfants du paradis) herinner ik me hem als een gedistingeerde dan wel vriendelijke oudere heer, maar hier zijn een baardje, een bril en een strenge gelaatsuitdrukking voldoende om hem in een kille dictator te transformeren. Een man van vele gezichten.         Gezien via een "dual format edition" (Blu-ray + DVD) van het British Film Institute met Engelse ondertitels, met op de Blu-ray een transfer die net zo scherp is als het scalpel van dokter Génessier, en veel extra's: een informatief audiocommentaar van Tim Lucas, twee korte films van Franju (resp 14 en 19 minuten), een interview met Edith Scob (Christiane in de film, 17 minuten), en een documentaire over Franju en zijn werkwijze bij deze film (46 minuten). Een prachtige uitgave.

Bij release wisten ze er niet goed raad mee. Het werd eerst gepresenteerd als arthouse film maar dat publiek kon de harde beelden niet appreciëren en dan hebben ze het maar het horror label meegegeven. Hoe dan ook van begin tot eind een fascinerend kijkstuk met prima regie en prachtige b&w fotografie. Ik was zelf verrast door het ‘in your face gehalte’ (no pun) van de gezichtstransplantatie. Voor die tijd een vooruitstrevende film. Het valt daarbij duidelijk niet in de categorie horror waar men in Hollywood mee bezig was. Eerder gaat het om 'poëtische horror', mooie omschrijving die ik ergens gelezen heb. Het enige minpuntje vond ik bij momenten de score van Maurice Jarre. Een getalenteerd componist maar bepaalde stukken riepen bij mij eerder de sfeer op van de paardenmolen op de kermis dan wat op het scherm gaande was. Tenzij een surrealistische insteek de betrachting was. Maar in het algemeen zat het goed met de (ongemakkelijke) sfeer vooral dankzij de klasse visuele uitwerking en acting.