Letyat Zhuravli (1957)

Een oorlogsfilm vanuit het standpunt van het thuisfront. De impact die het daar had en het afscheid of bang afwachten van geliefden op het oorlogsfront. Doordat de film daarover gaat en niet over het gevecht zelf, is dit vrij universeel qua verhaal. Een film op het juiste moment misschien wel, bijna een generatie na de oorlog en na het overleden van Stalin enkele jaren eerder. De film is duidelijk een film van haar tijd met vrij dramatisch acteerwerk. Een eenvoudige film met een wat simpel verhaal. Maar daardoor komt de kern wat beter bovendrijven. Gefilmd met heerlijke shots en gespeeld met kleuren. Opvallend zijn de lange shots als vooral Veronika lopend langs de hekken of op de trappen wordt gevolgd. Een mooie film vooral, waar het wat ouderwets acteren goed wordt gemaakt door de mooie beelden.

Een idyllisch beeld: kraanvogels nemen een vlucht boven Moskou terwijl twee gezworen minnaars de liefde vieren. En dan de oorlog, als ruwe verstoorder van “te mooi om waar te zijn”. Als de kraanvogels overvliegen wordt vandaag de dag geëerd als het vroegste hoogtepunt van de Russische nieuwe golf (1957-1968). Hij moet gaan, zij blijft achter. De plot van Als de kraanvogels overvliegen (Letjat zjoeravli) is er één uit het boekje, maar de filmische uitwerking is een huzarenstuk van regie en camera. Bijna vijfenzestig jaar na dato ligt het blijvende belang van deze productie dan ook vooral besloten in de stilistische kenmerken en het toenmalige momentum van verschijnen. Lees de volledige recensie

Centraal in dit emotionele oorlogsdrama staat de tegenstelling tussen individu en massa. Er zijn scènes met veel figuranten waarin een rijdende camera Victoria volgt doorheen een hek. Dan is er plots een fel belichte close-up. Vóór de brand gebruikt ze in een telefoongesprek het woord báboesjka, net voordat ze haar grootmoedertje verliest in een brand. Wanneer ze het brandende huis in loopt, wordt haar gezicht afwisselend licht en donker door de opflakkerende vlammen. Daarna heeft ze roetvlekken op haar mooie gezichtje. Zandzakjes leggen de link tussen het thuisfront en de loopgraven. Tijdens de sterfscène van Boris is de cameravoering subjectief. Z'n wankele blik is gericht op de hoge bomen en de bewolkte hemel. Herinneringen en fantasieën komen aan z'n geestesoog voorbij. Ook het geluid is zeer verzorgd. In een grote hal weerklinkt de nagalm van voetstappen en gefluister. Tijdens een bombardement probeert Mark met z'n pianospel de sirenes te overstemmen. Zijn fout is dat hij z'n individuele, wispelturige verlangens boven het gemeenschappelijke belang stelt. Ethische dilemma's in een historische context verbinden een individuele en een collectieve invalshoek. De antioorlogsboodschap is helaas nog niet overal doorgedrongen.