Five Easy Pieces (1970)

Bob Rafelson's 'Five Easy Pieces' betekende in 1970 de definitieve doorbraak voor Jack Nicholson (een jaar na zijn ondersteunende rol in 'Easy Rider'). Het bleek achteraf ook het 'finest hour' van Karen Black die de vriendin van Nicholson's personage Robert Eroica Dupea speelt. Zijn tweede voornaam toont al aan dat hij van bijzondere komaf is en dat er door zijn ouders nogal wat van hem werd verwacht als muzikant. Verder dan vijf simpele pianostukken van Chopin, Bach en Mozart komt zijn carriere echter niet. Dit gevecht tegen verwachtingen en de frustratie daarover doet Nicholson soms overkoken, zoals in een beroemde scene over een chicken sandwich.

Een wat verouderde film over een tijdloos gegeven. Een man die z'n verleden heeft achtergelaten en de enige troost aan zijn nieuwe leven, is dat het niet dat oude is. Maar dan wordt hij terug geconfronteerd met dat nieuwe leven. De bubbel waarin hij gevlucht kwam, barst open. Hij komt zijn verleden en dus ook zichzelf terug tegen. Om uiteindelijk te beseffen dat hij zijn verleden niet zomaar kan achter laten en voor zichzelf kan weglopen. De reden waarom hij op het einde ook z'n vriendin achterlaat. Misschien wel omdat die zich tegen zijn zin nestelde in het ouderlijk huis en daardoor wat deel ervan begon uit te maken. Hij laat alles achter, tot zijn jas, auto en portefeuille om duidelijk afstand te nemen van zijn eigen identiteit. In hoop opnieuw elders antwoorden te vinden. Dat worstelen met identiteit is van alle tijden. In films zie je dat het vooral samen hangt met een grootse tragedie. Terwijl het hier echt tot de kern gaat met het hoofdpersonage centraal. Minder vuurwerk misschien, maar wel wat rauwer. Met Nicholson duidelijk in vorm.

Het is niet evident om tegen de stroom in te gaan of de vooruitgestippelde paden of verwachtingen van je familie links te laten liggen en je eigen weg te gaan. Robert is er zo eentje en kiest een atypisch traject als arbeider boven een carrière als pianovirtuoos. Qua tegenstelling kan dit wel tellen. Fijne scène was het wel toen hij tijdens de file een verhuiswagen opklom en lustig een deuntje speelde op de opgeslagen piano daar. De cultuur van het arbeider zijn past hem nochtans beter dan die van afgelikte gentlemen in high society kringen, want bij momenten komt hij eerder boertig en arrogant over dan beleefd en voornaam. En toch kan je je roots niet zomaar uitschakelen. Dit beseft hij des te meer doordat hij zijn familie terug moet opzoeken als zijn vader door ziekte aftakelt. Het is een zoektocht voor hem naar identiteit en loyaliteit. De film is ietwat verouderd. Niet alles was even interessant, maar in zijn algemeenheid was het boeiend genoeg. Vooral Nicholson springt hierbij in het oog natuurlijk. Verhaaltechnisch nét niet, maar zoals gezegd maakt Nicholson veel goed.