Gilda (1946)

Schitterende film noir. Veel fataler dan Rita Hayworth werd de femme fatale in de jaren veertig niet gemaakt. Vooral het eerste uur van de film is het genieten van het steekspel tussen Hayworth en Glenn Ford. Die laatste mag zijn stem lenen aan the voice-over die het drama becommentarieert. Terug naar Rita Hayworth. Ze ziet er - zeker in artistiek belicht zwartwit - bepaald goddelijk uit, wat meegenomen is voor een femme fatale, en als ze haar mond opent, is het ook niet mis. Het is te zeggen dat haar twee zangnummers ingezongen zijn door Anita Ellis, maar het komt heel natuurlijk over. Ellis heeft dan toch haar stem geleend van wat voor mij het hoogtepunt van de film is: de uiterst sensuele performance van Hayworth van ‘Put The Blame on Mame’ voor het casino publiek, waarbij ze haar handschoenen uitspeelt alsof het om iets anders gaat. Ja, nogmaals een bewijs dat de censuur in die tijd de sensuele creativiteit van de filmmakers naar grote hoogtes kon stuwen. Die censuur hebben we achter ons gelaten, wat behalve een positieve kant dan ook een keerzijde heeft (al wil ik niet de pleitbezorger zijn van censuur ). Alles wat ik verwacht van een film noir is hier aanwezig. Een strak scenario met een flinke streep misdaad, dubbelzinnige figuren waar een psychiater de handen vol mee zou hebben, enkele sensuele momenten, prachtige belichting (Rudolph Maté) en prima regie, en vooral ook gewiekste dialogen.

Het duurde even voor ik echt mee ging in de film. Heel bijzonder is het niet en sommige plotlijnen worden wat slordig uitgewerkt. Maar gaandeweg was het best wel een leuke film. Zeker als de mooie Rita Hayworth in beeld komt en de kijker niet meer lost. Eigenlijk knap hoe ze van dit eenvoudige verhaaltje toch iets moois weet te maken en haar personage boeiend maakt. Hayworth was niet alleen een mooie actrice, maar ook een geweldig danser. In Gilda is de dans niet zo bijzonder qua choreografie, maar het voelt al wel echt aan. Naturel en sensueel, zonder dat het als een act overkomt. Evengoed als ze met de gitaar een liedje zingt. Veel tijdsgenoten maken van zo'n muzikale scène een georkestreerde act die weliswaar knap kunnen zijn, maar het je gelooft niet dat het personage dan spontaan zin heeft om te zingen of te dansen. Gilda is een feelgoodnoir die beter is dan verwacht en nadien toch wat blijft hangen. Leuk om te zien.

Ik heb er wat moeite mee om van Gilda een meesterwerk te maken. Het plot was bepaald mager en vooral een excuus voor de Johnny en Gilda-show waarin haat en liefde elkaar afwisselen gekruid door sterke dialogen. Hayworth gaat zeker in de jaren '40 volop langs de randen van de Hays-code en is zo uitdagend en sensueel als nog net mocht en ook Ford had nog een aardige carrière met het spelen van vergelijkbare types wat Gilda was een iconisch succes. Hayworth mag ook haar specialiteit, dansen, laten zien. Het zijn die twee en hun onderlinge dialogen die film dragen en eigenlijk niets anders. Het laatste half uur raakt de film wat energie kwijt. Maar de kanten van de film die goed zijn zijn ook erg goed.