Werk ohne Autor (2018)

Na een alleraardigst begin vond ik het lastig om van de film te blijven houden. Mijn grootste bezwaar kan ik het beste uitleggen aan de hand van de kunstopvatting van de hoofdpersoon, zijn tante en zijn docent: ware kunst zit van binnen, komt uit je kern, het is je ware ik. Hoewel Kurt in het midden laat wie de mensen op zijn succesvolle schilderijen zijn (hij zegt ze niet te kennen), is het voor critici op een ongrijpbare manier duidelijk dat er meer achter zit dan wat je ziet. Het fascineert mateloos, en hoewel onduidelijk is waarom, raakt het enorm. Dat ongrijpbare, onverklaarbare, zit in het geheel niet in de film zelf. Integendeel, alles wordt tot in detail uitgelegd, er wordt niets aan de verbeelding overgelaten, what you see is what you get. Ik snap best dat veel mensen het prachtig vinden, maar als alles wordt voorgekauwd beleef ik er weinig lol aan. Los daarvan speelt de film natuurlijk nogal op safe. Het drama wordt nooit echt dramatisch. Zelfs de miskraam niet, de dood van de tante, die twee broers (of neven?), de zelfmoord van vader; het wordt even genoemd, maar niet op een manier dat het echt door de ziel snijdt. Na elke tegenslag wordt er lucht in gepompt (die scène dat Kurts vrienden hem komen helpen schoonmaken, walgelijk) en alles loopt goed af (ineens kan ze toch zwanger worden), want het publiek moet gespaard worden. Een als drama vermomd feelgoodfilmpje is het eigenlijk. Daar trap ik dus niet in.

Tijdje geleden dat ik nog eens zo'n klassieke, uitgesponnen arthouse film zag, met alles erop en eraan, inclusief klassieke muziek. Het voelt een beetje als een boekverfilming maar dat is het niet. Eigenlijk wel aangenaam door verrast. Werk ohne autor vertelt een krachtig verhaal over kunst versus oppressie. Ik ben het wel helemaal met JJ_D eens dat nazi-arts Seeband tezeer karikaturaal is, had liever wat meer gezien van de echtgenote en hun dynamiek. In het laatste uur tovert Florian Henckel von Donnersmarck een heuse variant van de bekende scene uit Ascenseur pour l'Echafaud uit de hoge hoed, maar dan vanuit de schilderkunst, vond het helemaal niet slecht uitpakken. Ook de tentoonstelling zelf is natuurlijk bevredigend voor de kijker. Dat busmoment had dan weer niet gehoeven, dat is teveel een arthouse-trucje. Maar goeie film en de speelduur vormt uiteindelijk geen enkel probleem.

Meeslepend epos verdeeld over drie perioden uit de duitse geschiedenis, over de kunstenaar Kurt Barnert (Tom Schilling), die achtervolgd wordt door de herinneringen uit zijn kindertijd tijdens de nazi-jaren. Indrukwekkend vormgegeven en mooi gespeeld, met een bijzonder nare rol van Sebastian Koch als de gevoelloze schoonvader van Barnert; feitelijk de man waar de hele film om draait. Met ruim drie uur een behoorlijk lange zit, maar de film is dermate boeiend dat de tijd voorbij vliegt.