Opinions

Mooi gezegd. Zonder dollen, ik herinner me nota bene de *pauze* in 'The Sound of Music', we schrijven 1973, toen ik deze film voor het eerst zag in een Haagse cinemascope, met mijn Grote Zus die naar de Grote Stad verhuisd wasd en mij onbewust introduceerde in de wereld van de Echte Cinema. The Sound of Music, die grootste film.

Ik was als negenjarige verbijsterd dat je in een film waar je psychologisch middenin zat, plotseling een pauze kon krijgen, en dat je dan weer in dat felle licht een flesje met een rietje kon drinken. Ik kon niet wachten totdat die pauze afgelopen was. Hup, terug naar de Belevenis. Rot op met je rietje.

Inmiddels ben ik leraar in de Nederlandse letterkunde, uitlegger van Moeilijke Boeken. Maar ben tegelijk dol op film, op cinema, op de geheime synthese die ontstaat zodra je andersmans beelden voor jouw eigen ogen krijgt, waarbij elke uitleg minstens zo stokt als bij de letteren. Wij. lezers, krijgen voorrang boven hen, schrijvers.

Zo ook bij dat andere medium. Film is magie, film is toverkunst. Beelden betoveren je. De betovering is geen illusie, is niet nep, is net als literatuur een grootste kunst is die iets zegt over wie je bent en wat je denkt. Als 'begrijpende mensen' (homo sapiens) willen we natuurlijk weten wat die magie is, wat die toverkunst bewerkstelligt, waarom het zo mooi/raar/opwindend is. Ook ik wil dat, als intellectueel (sorry hoor) en wetenschapper. Maar de magie zelf komt eerst; het vage begrip krijgt voorrang, mag niet zonmaar in diskrediet worden gebracht, mag niet stuk gaan door de poging hem te begrijpen. De tovertruc mag niet sneuvelen onder de (vaak teleurstellende) uitleg.

Waarom biologeert 'Paris, Texas'? Waarom spreekt de slide-guitar van meneer Cooder zo aan? Leg het maar eens uit. Niemand van ons is ooit in de situatie geweest waarin Travis verkeert. Geen van ons speelt slide. Toch spreekt de film aan, op een onbewust niveau. Noem het verplaatsing. In de hoofdpersoon Travis, natuurlijk. Successievelijke verplaatsing in zijn vrouw Jane, al blijft die voor de meeste kijkers meer op afstand (we begrijpen haar zoals een man zijn vrouw tracht te 'begrijpen'). Noem het verplaatsing in het kind, van wie ooit een moeder afstand deed. Het kind dat door zijn natuurlijke omgeving (vader en moeder) in de steek gelaten is, en dat zich toch handhaaft.

We verplaatsen ons. We trachten te begrijpen. We laten ons vrijwilig betoveren door wat de karakters in ons oproepen, evoceren. Heel even verzwakken onze grenzen, barrières, muren die toegang geven tot onze ziel. Heel even accepteren we het weinige dat we van hen begrijpen, ze zijn er nu eenmaal, we zien hen bewegen, praten, interacteren.

En aan het einde van elke film zien we een gedroomd nep-einde. We zien Maria getrouwd met de kolonel, en happy ever after. We zien Travis gesteld voor de gevolgen van zijn bekentenis. We zien Jane en Hunter half-way naar een oplossing voor hun problemen. We weten niet wat er verder gebeurt. Hooguit in onze fantasie.

Wat er verder gebeurt, is niet gefilmd. Wat in je hoofd zit, zegt iets over jezelf. Pessimistich? Optimistisch? Niemand zal het zeggen. Het feit *dat je er iets over te zeggen hebt* is me bijgebleven als 'apart plekje in mijn geheugen'. Het is wat deze film mij wil zeggen over mijzelf. Niet wat de regisseur mij als 'boodschap' te zeggen heeft. Eigenlijk is dat een enorm brevet van vertrouwen van de regisseur. In mij. In jou.

Doe er iets mee.