Opinions

Een bijzonder komische serie over de tijd dat Frankrijk wél nog iets voorstelde. Althans, dat is wat de karakters uit deze serie waarschijnlijk zouden mompelen wanneer ze aan het eind van de twintigste eeuw in hun bejaardentehuis terug zouden kijken naar die swingende jaren zestig. Hoe dan ook, er is geen land als Frankrijk dat zo vernietigend over zijn eigen geschiedenis kan zijn en tegelijk met een stiekeme trots alles van dat romantische, stijlvolle en intellectuele land kan onderstrepen waar wij boerse Laaglanders zo hongerig naar kunnen verlangen. Au de La France laat op hilarische manier de absurditeit zien van de meest autoritaire staat in de Vrije Wereld.

Ik krijg bijzondere warme gevoelens bij deze serie. Wist niet dat nostalgie bij de vroege jaren '00 al mogelijk was. Het Eiland is een van de meest geslaagde Nederlandstalige series die de droogheid en inlevingsvermogen kunnen uiten in de context van het alledaagse leven. Soms hangt de serie wat tegen het flauwe aan maar dat valt te verhapstukken met zulke geweldig bedachte karakters. Seizoen 1 houdt de sfeer beter vast van de dagelijkse verveling in het Vlaams (en over het algemeen Westers) kantoorleven. Maar in vergelijking met de voorganger schiet het tweede seizoen toch veel minder vaak door de bocht en weet het beter de balans te houden tussen het absurde en het flauwe. De dynamiek die ontstaat op het eiland waar de infantiele Frankie de sociaal gehandicapte Alain als een indringer ziet op zijn betekenisvolle kantoorsleven staat centraal in de eerste reeks afleveringen. Die spanning brokkelt af in de productie van een jaar later nadat de twee karakters elkaar eindelijk hebben omarmd. Gelukkig wordt dat al vrij gauw opgelost met een nieuwe verhaallijn.

Wat deze Belgische serie vooral succesvol maakt is dat Jan Eelen begreep wanneer je moet ophouden. Het tweede seizoen geeft precies de extra humor, sfeer (en zelfs een beetje spanning) die het eerste seizoen mistte en tegenlijk sluit de serie af op het hoogtepunt.

Ik krijg bijzondere warme gevoelens bij deze serie. Wist niet dat nostalgie bij de vroege jaren '00 al mogelijk was. Het Eiland is een van de meest geslaagde Nederlandstalige series die de droogheid en inlevingsvermogen kunnen uiten in de context van het alledaagse leven. Soms hangt de serie wat tegen het flauwe aan maar dat valt te verhapstukken met zulke geweldig bedachte karakters. Hoe leuk ook, Het Eiland kan toch soms aardig tenenkrommend zijn voor het huidige publiek. In de laatste minuut van de serie, barsten alle helden van het kantoor in lachen uit nadat één van hen een van haar typische uitspraakjes uitroept. Daar moesten mijn tenen toch even van krommen. Misschien is dat toch van een andere tijd... Anno 2016 wordt deze grap alleen nog gebruikt als pure ironie om te referen naar foute, cliché humor uit oude TV-series en films. Tsja, het blijft een serie van meer dan een decennium geleden. Daar valt gelukkig overheen te kijken.

Seizoen 1 houdt de sfeer beter vast van de dagelijkse verveling in het Vlaams (en over het algemeen Westers) kantoorleven. Maar in vergelijking met de voorganger schiet het tweede seizoen toch veel minder vaak door de bocht en weet het beter de balans te houden tussen het absurde en het flauwe. De dynamiek die ontstaat op het eiland waar de infantiele Frankie de sociaal gehandicapte Alain als een indringer ziet op zijn betekenisvolle kantoorsleven staat centraal in de eerste reeks afleveringen. Die spanning brokkelt af in de productie van een jaar later nadat de twee karakters elkaar eindelijk hebben omarmd. Gelukkig wordt dat al vrij gauw opgelost met de nieuwe spanningen die dreigen tussen de machtsgeile, sadistische Amerikaan Bucky en de norse, burgerlijke Vlaming Michel.

Wat deze Belgische serie vooral succesvol maakt is dat Jan Eelen begreep wanneer je moet ophouden. Het tweede seizoen geeft precies de extra humor, sfeer (en zelfs een beetje spanning) die het eerste seizoen mistte en tegenlijk sluit de serie af op het hoogtepunt (op die laatste paar minuten na dan - m'n tenen beginnen alweer te krommen).

Marseille is een niet-geslaagde Europese poging House of Cards na te bootsen, klonk het in de Nederlandse kranten. Goed filmwerk, geweldige acteurs maar een misser wat betreft de spanning die zo goed in House of Cards wordt vastgehouden, vonden de Duitsers. De Fransen waren, natuurlijk niet geheel onverwacht van zo'n zelfkritisch volkje, nog veel teleurgestelder. Vooral de Parijse media, en die staan in Frankrijk gelijk aan de nationale media, waren buitengewoon vernietigend over de serie van de Amerikaanse, doch vooral in Frans Europa actieve, regisseur Dan Franck en zijn Franse metgezel Florent-Emilio Siri. Niettemin stond Marseille na één dag op de meest bekeken lijst van de Europese vleugel van Netflix. Kan cinefiel Parijs dat uitleggen?

De vergelijking met House of Cards is ietwat vreemd. Toegeven, wanneer Netflix de serie "de Franse House of Cards" noemt kun je nog nauwelijks om die vergelijking heen. Maar wat heeft deze Franse serie echt gemeen met de Amerikaanse thriller? Om twee redenen eigenlijk niet veel.

Ten eerste is Marseille geen thriller maar een politiek drama. Integendeel tot House of Cards is Marseille geen angstaanjagende uitwerking van de huidige democratische conditie in het Westen. Hier gaat het juist om de paradox van de Zuid-Europese democratie: Romaanse corruptie en erotiek, die ook bij de hoofdpersonen hand in hand gaan en diep geworteld zitten vernesteld in de ziel van de Zuid-Franse havenstad. Marseille presenteert beide kanten van de Mediterraanse munt: de schoonheid van de zuidelijke charme en de onzekere instabiliteit van een temperamentvolle maatschappij.

Daarmee kan ook het tweede essentiële verschil tussen House of Cards en Marseille worden genoemd. Terwijl de eerstgenoemde serie cynisch van aard is, brengt de tweede serie juist een hoopvolle boodschap over. Terwijl Kevin Spacey als Amerikaanse president laat zien dat alles geoorloofd is in een democratie en je alleen succesvol kan worden door over lijken heen te stappen, laat Gérard Depardieu als een Marseillaise burgemeester zien dat "Marseille alleen van je kan houden als jij onvoorwaardelijk van Marseille houdt". Het cynisme in de Hollywood-productie zit 'm dus in precies de tegenovergestelde boodschap als die van deze nieuwe Franse serie. De House of Cards-boodschap is: hoewel je je moet voortdoen als een man met een gouden hart, is politiek een vies spel waar je iedereen die op je pad komt (letterlijk danwel figuurlijk) moet vernietigen. De Marseille-boodschap is juist: hoewel je soms het spel vies moet spelen en soms jezelf moet verkiezen boven anderen, moet je jezelf en je geliefden nooit verraden - blijf trouw aan jezelf, aan anderen en aan Marseille, anders ben je het niet waardig deze stad te besturen. Sommigen zullen stellen dat de Franse serie Hollywood-vriendelijker is dan de Amerikaanse omdat de boodschap zoeter klinkt. Maar House of Cards past juist veel meer in het Hollywood-plaatje door de Amerikaanse president, en eigenlijk de gehele politiek, als een verderfelijke, puur kwaadaardige wereld te tonen. Marseille is juist, in tegendeel tot wat veel Franse critici beweren, een stuk Europeser: zonder de balans te houden ben je nergens - houd jezelf sterk, want er is altijd iemand die je plaats wil inpikken, maar behoud ook je geloof in je vrienden, je familie, de mensen, en vooral, in Marseille. Terwijl de Fransen slagen de paradox van de politiek te laten zien, laten de Amerikanen hier juist een ijzersterk staaltje simplisme tonen.

Toegeven, de Amerikanen slagen er wel in veel spannendere, nagelbijtende cinema te tonen, ook nu weer. Wanneer je dus een Franse House of Cards verwacht, zul je snel teleurgesteld zijn in Marseille. Marseille is een ietwat trage maar ontzettend mooie verbeelding van de Mediterraanse politiek: haar schoonheid, haar eigenwijsheid, haar temperament, haar corruptie maar ook haar onvoorwaardelijke liefde. Het heeft niets weg van het cynisch nihilisme wat we ons inbeelden bij Washington want "Marseille kan niet bestuurt worden door iemand die niet van haar houdt". Of zoals de regisseurs toepasselijk zeiden in een interview na de première: "Hoe verschrikkelijk het ook kan zijn, de Marseillaise mensen blijven van hun stad houden. Dat kom je eigenlijk nergens anders tegen in Frankrijk". En dat kan niemand zo goed vertolken als een olijke, soms ietwat foute, cocaïne-snuivende maar toch warme acteur als Depardieu. Een man die gehaat wordt door de Fransen door het nationaal verraad dat hij pleegde na besloten te hebben te verhuizen naar Rusland om Hollandes nieuwe belastingwet te ontwijken maar ongetwijfeld ook nog evenveel geliefd wordt door hen.

Depardieu is nog altijd het hedendaags symbool is voor de Franse joie de vivre, zelfs ná zijn verraad. En dat blijft Marseille ook, zelfs wanneer je denkt dat het nooit meer goed komt met die verdraaide politici.