Alreadymade (2023)

Volgens vele kunsthistorici is ‘Fountain’ het belangrijkste kunstwerk van de 20e eeuw. De oorspronkelijke versie stamt ui 1917 en was een urinoir, met de paraaf van ene R. Mutt. Het was anoniem ingezonden voor een tentoonstelling in New York dat bedoeld was om de barrières voor kunst volledig af te breken, maar het werd afgewezen. Het urinoir was een mediasensatie, maar het verdween spoorloos. Totdat Marcel Duchamp, een van de organisatoren van de tentoonstelling in 1917, in 1935 met een replica kwam en beweerde dat ‘Fountain’ zijn creatie was. Barbara Visser is ervan overtuigd dat het kunstwerk gemaakt was door Barones Elsa von Freytag-Loringhoven, een excentrieke vrouw die alle maatschappelijke normen tartte, bekend stond als een ‘lopend kunstwerk’ en – cruciaal – een uiterst innige band had met Duchamp. Concreet bewijs voor deze stelling is er niet, maar dat weerhoudt Visser er niet van de Barones neer te zetten als een miskend genie dat slachtoffer was van een door mannen gedomineerde cultuur. Heel overtuigend is het niet, maar Visser verdient wel lof voor de eigenzinnigheid waarmee ze deze documentaire heeft opgezet.

Nogal wisselend van kwaliteit - second world-scene werkt niet en lichaamstaalexpertscollage is echt misplaatst -, maar ook erg goede scenes, met name die het maakproces tonen. Barbara Visser nam erg veel hooi op de vork en op een gegeven moment zag ik door het stro de baal niet meer. Maar ja, dat heb ik bij uitingen van de dada-beweging ook, dus passend is de gekozen vorm wel.