De Filipijnse film

Nog geen échte toppers gezien uit dit land, maar ik moet dan ook nog een beetje "beginnen" met de art-house kant waarbij vooral Lav Diaz ondertussen een gevestigde naam genoemd mag worden. Ik zag van hem jaren terug wel iets (slechts), maar zijn opmerkelijke lange werk zag ik tot nu toe nog niet.

een voorzichtige top 5

Alapaap (1984)

Black Fire (1985)

D'Wild Wild Weng (1982)

Lumaban ka, Satanas (1983)

Roco, ang Batang Bato (1983)

Waarbij het voor mijn favoriete Filipijnse cult acteur Weng Weng nog moeilijk kiezen is tussen zijn drie "meesterwerken". For Y'ur Height Only (1979) is de bekendste omdat die ook Internationaal veel video releases heeft gehad en de derde is The Impossible Kid (1982).

Iedereen die Machete Maidens Unleashed! (2010) heeft gezien weet dat de Filipijnen vooral een bloeiende industrie heeft gehad op het gebied van actie- en pulpcinema. Hollywood kon er goedkoop heel veel opblazen (met Apocalypse Now als grootste voorbeeld waarbij het leger tussen hun patrouilles door helikopters en materieel uitleende aan de film) en ook uit Hongkong kwam er wel eens bezoek. Daarnaast kende ze ook nog een leuke lokale pulp scene waarbij Amerikaanse iconen werden gekopieerd (zoals dat ook in Turkije en Brazilië wel gebeurde, levert altijd leuke maar zelden écht interessante dingen op... grotere industrieën als Italië en Japan konden dat veel beter door er ook een eigen draai aan te geven of iig met een beetje budget te zorgen dat het er net zo goed of beter uitzag dan hun pulp voorbeelden) zoals James Bond of Batman... of beiden zoals in dit geval James Batman (1966)

De meest bekende en originele lokale uitvinding is superheldin Darna. Ik zag op wikipedia een lijstje met 14 Darna films gemaakt van 1951 tot 1994 en alleen die laatste is terug te vinden op MM: Darna: Ang Pagbabalik (1994)

Maar goed, waar ik me in moet/wil verdiepen zijn dus recente titels (al haalde de drie titels die ik op het afgelopen IFFR zag geen van allen mijn top 5 en vond ik ze te matig om in een top10 te zetten)... en bedenk ik me nu dat de zoekmachine helemaal over Buenas Noches, España (2011) heen heeft gekeken, van het IFFR daarvoor, die blijkbaar vooral als Spaanse film te boek staat...? Dat was wel een pareltje en naast Lav Diaz dé regisseur waar ik graag heel veel meer van wil zien.

En daarnaast heb ik een aantal titels opgezocht die tot de aanraders uit de rijke filmgeschiedenis van het land zouden moeten horen

Insiang (1976)

Himala (1982)

Oro, Plata, Mata (1982)

Tatlong Taong Walang Diyos (1976)

Maynila: Sa Mga Kuko Ng Liwanag (1975)

Die staan al langer op mijn lijstje... (net als films uit Griekenland en Israël mist er nog iets om me er echt op te stortten, maar India is dit jaar iig wél weer eens gelukt!) ... maar wellicht is een goede discussie wel een mooie aanleiding.

Uiteraard is er ook over deze cinema op het Net weer voldoende te vinden. Een goed beginpunt zou deze wiki kunnen zijn Cinema of the Philippines - Wikipedia, the free encyclopedia - en.wikipedia.org maar leuker is het natuurlijk om top10 lijstjes van andere gebruikers te zien en de persoonlijke ervaringen te horen. Wellicht dat de Filipijnen wat dat betreft meer tot de verbeelding spreekt dan de Latijns-Amerikaanse...?

Uiteraard moet ik ook ooit eens een Darna film gaan kijken en de Mondo Macabro DVD van Silip (1985) wacht ook al weer geruime tijd op het beste moment... nog zoveel te zien! ik krijg er nooit genoeg van

Heb een paar maanden terug de titel van deze documentaire gebruikt om te fungeren als topic over de (hedendaagse) Filipijnse Cinema maar een 'overijverige' moderator heeft het toen verplaatst naar de documentaire zelf terwijl dat niet de bedoeling was ... Wacht nog steeds op rectificatie én excuses.

Die docu beperkt zich wel tot de opbloeiende art-house-scene van de laatste jaren zo te zien, dus dan lijkt me de wat algemenere opzet zoals ik em hier start misschien toch een beter uitgangspunt om deze cinema te bespreken.... zoals je weet beperk ik me niet graag tot wat een handjevol festivals promoten... anders zouden fantasy werkjes zoals de Ang Panday films bijvoorbeeld nooit meer op mijn pad verschijnen

Wat mij in eerste instantie bij de Filipijnen opvalt is dat er een grote hoeveelheid gay-films vandaan komt. Vrijwel allemaal met hetzelfde verhaal, arme jongen uit de sloppen wil geld verdienen in de stad en komt in aanraking met de entertainment industrie. Dat heeft er in elk geval toe geleid dat een bepaald segment van de Filipijnse cinema zeer ruim op DVD verkrijgbaar is. Je moet de Filipijnse stemmen van gauke er maar eens op naslaan. In de Nederlandse bios kwam ooit Sibak (1994), maar er zijn er talloze: Sikil (2008) Bathhouse (2005) Binyag (2008) en Jay (2008) En zo kan ik nog eindeloos doorgaan. Ik denk dat er geen enkele andere user is op de site die zoveel Filipijnse films heeft gezien als gauke.

Ook ik ben nog een leek op het gebied van Lav Diaz. Het enige dat Nederland verder bereikt (behalve...) is het werk van Khavn via het IFFR, maar daar kon ik tot nu toe niet mee uit de voeten ( 1 lange-, twee kortfilms).

Dus doe ik het met de enige grote naam die de Filipijnen tot nu toe hebben opgeleverd. Brillante Mendoza Zijn Serbis (2008) is één van de toppers uit de 21e eeuw overall tot nu toe, maar Tirador (2007) en Kinatay (2009) mogen er ook zijn. Ook Mendoza heeft behoorlijk veel films afgeleverd, waarin een gay-thema zit, maar is het zelden het hoofdthema met uitzondering van Pantasya (2007) en Masahista (2005).

Verder ben ik er (nog) niet in thuis, ik zag naast 5 films van Mendoza dus alleen Sibak en iets van Khavn. Sporadisch zijn er wel dingen te vinden op cult labels, net zoals van Indonesische genre-films. Maar daar ben ik toch minder in thuis. De cinema heeft wat weg van andere Zuid-Oost Aziatische (niet verwonderlijk natuurlijk), maar dan is Thailand natuurlijk al snel dominant. Ook in het art-house segment. Lav Diaz lijkt me echter wel een uniek geval.

Mendoza moet ik me ook nog meer in verdiepen, zag er pas eentje en die was ook weer niet bepaald sterk, waardoor ik de recente festival-hype rond zijn naam misschien iets teveel negeer.

Eens wat betreft de dominantie van Thailand in Zuid-Oost Azie, al jaren eigenlijk, zowel op het gebied van de art-house als in de commerciële/fantasy.hoek... al spelen grotere markten als Hong-Kong en Japan óók mee op deze markt (de Shaw Brothers waren al heel vroeg actief in Thailand en Cambodja bijvoorbeeld)... maar die staan gevoelsmatig toch ook weer heel erg apart van wat je typische Zuid-Oost Aziatische cinema zou mogen/moeten noemen...

Maar ik zou omgekeerd dus zeker Raya Martin niet negeren. Ook al vaker bij het IFFR langs geweest en hoewel zijn naam nog een beetje in de marge lijkt te hangen, vermoed ik dat hij ons de komende jaren nog wel eens wat moois zal laten zien

En dan te bedenken dat ik je toendertijd op het IFFR echt moest overhalen om Buenas Noches, España te gaan zien. Leuk dat je Raya Martin zo promoot.

Hij heeft er trouwens weer twee af. How to Disappear Completely draaide in Locarno en La última Película in Toronto. Zal ze eens toevoegen.

De Filipijnen zijn nu niet bepaald een land, zeker twee jaar geleden nog niet, waar ik automatisch heel enthousiast over zou worden (gezien mijn ervaringen dit jaar op het IFFR misschien ook wel weer bevestigd), maar toen je de trailer voor Buenas Noches liet zien, schoot deze film zonder enige problemen op mijn verlanglijstje en achteraf bleek dat ook helemaal terecht.

Wat er ook veel in de Filippijnen gemaakt wordt zijn realistische digitaal geschoten sloppenwijkdrama's. Het IFFR heeft er een handje van die dan ook te programeren. Volgens mij hebben er in de afgelopen jaren wel 20 van dat soort films gedraaid. Ik heb er ook een aardig aantal gezien en was er niet ongevoelig voor, vooral vanwege de authenticiteit ervan en vaak een voorkeur voor sterke vrouwelijke hoofdrollen. Op een gegeven moment kende ik het wel zo'n beetje. Echt artistiek interessant is het vaak uiteindelijk niet.

Maar na een paar jaar zijn er eigenlijk maar drie echt blijven hangen in mijn hoofd: Pagdadalaga ni Maximo Oliveros, Ang (2005) (ook met gay thema trouwens, genoeg op aan te merken, maar wel een zwak voor), Kubrador (2006) (vanwege de geweldige hoofdrol) en Mendoza's Tirador (2007) die aardig ver boven de rest uitstijgt eigenlijk. De rest zou ik waarschijnlijk bij herziening afwaarderen.

Nog helemaal geen klassieke Filipijnse films gezien. Al stonden er wel een paar op de radar (maar op DVD volgens mij nauwelijks te vinden). Met name het door beavis genoemde Maynila: Sa Mga Kuko Ng Liwanag (1975) kom ik heel vaak tegen. Ligt daar ook niet voor een deel de wortel van dat gay-subgenre van Mochizuki?

Van Mendoza vind ik zijn film 'foster child' nog een stuk sterker dan 'tirador'.

Vreemd eigenlijk dat deze hier nog niet werd aangehaald.

Ik heb die toen overgeslagen, maar hij staat wel bovenaan de wensenlijst van Mendoza bij mij. De Franse DVD is echter duur en/of moeilijk te vinden. Heb er heel Parijs voor afgezocht. Volgens mij heeft Querelle hem gezien (maar ik zie geen stem). Het sentimentele thema sprak me op het eerste gezicht niet zo aan, maar nu ik vertrouwder ben met Mendoza's stijl kan ik wel begrijpen dat het wél een goede film zal zijn.

Ik heb van Mendoza alleen Tirador en Masahista gezien. Ik zit een beetje te wachten tot de NL-DVD's van Lola en Kinatay goedkoper worden, maar wil alles van 'm zien.

Zijn er nog mensen van hier bekend met genreregisseur Erik Matti? Gewoon geen enkele film van hem staat op MM. Zijn laatste film On the Job draaide in een bijprogramma van Cannes. Wellicht de moeite waard om eens uit te proberen?

En Kinatay van Brillante Mendoza is de vierde Filipijnse teleurstelling op rij. Drie op het afgelopen IFFR en nu eentje op DVD. Vond het totaal niet overtuigen. Ondermaats acteerwerk, onsubtiele symboliek, barslechte cinematografie, goedkope geluidseffecten die in den treure worden herhaald, et cetera. Maar het grootste probleem is dat de film totaal geen ritme / maat heeft. Helaas ...

Ziet er interessant uit:

Alipato: The Very Brief Life of an Ember (2016) is nu te zien op MUBI.

Onlangs is deze lijst op I✓M toegevoegd.

Ik kom daar op 0 checks maar da's niet zo gek aangezien ik überhaupt nog nooit een Filipijnse film heb gezien.

May Adadol Ingawanij, Philippine Noir, NLR 130, July–August 2021 - New Left Review