Il Bidone (1955)

Het begin kent een typische Italiaanse sfeer voor die tijd, met schelmenstreken en de nodige humor. Deze culmineert in de scène op het oudjaarsfeestje, waarin Fellini's latere hang naar extravagantie al wat duidelijker zichtbaar wordt. Helaas neemt de film daarna wat vaart terug, met o.a. wat mager uitgewerkte dramatische scènes. Naar het einde toe herpakt de film zich weer wat meer, maar het wordt nooit meer een echt mooi geheel.

Duidelijk een vroege Fellini en dat was zeer lang geleden voor me. Stillistisch het meest verwacht aan I Vittelloni en La Strada. Thematisch ergens een is-dit-alles film. In de feestscene in het midden zie je een vooruitblik naar La Dolce Vita haast. Wat ooit een mooi leven leek wordt een beetje pathetisch als je naar de 50 loopt en het niet meer zo goed lukt. Ik vond het opvallens twee Amerikaanse B-film acteurs hierin te zien opduiken, maar was vergeten dat Baseheart ook in La Strada speelde. De hoes van de DVD suggereert dat Fellini geïnspireerd werd door Amerikaanse jaren 40 gangsterfilms. Dat zag ik nauwelijks. Ik zag een film die veel meer Fellini-eigen is en invloeden heeft uit het neo-realisme en Italiaanse komedies. Fellini was een van de eerste wereldcinemaregisseurs waarvan ik een flink aantal films zag. Dit was verreweg de bekendste die ik nog moest. Ik heb nu alles gezien behalve de eerste twee en de laatste twee en wellicht de twee minst bekende daar tussen (Directors Notebook en I Clowns)

Het schijnt dat Fellini onder druk van zijn producenten de film ernstig heeft moeten inkorten, van 150 naar 112 minuten, daarna naar 104 minuten, en voor de verlate Amerikaanse release naar zelfs nog minder. Daarbij sneuvelde onder andere een scène waarin Iris (Picasso's vrouw, Masina dus) de confrontatie met Augusto aangaat en hem ervan beschuldigt dat hij haar zwakke echtgenoot het slechte pad heeft opgeholpen. Jammer dat een langere versie nooit is opgedoken, misschien zou Fellini dan meer vrede met het eindresultaat hebben gehad. (De DVD-versie waarin ik deze film nu heb gezien, in de NRC Handelsblad Filmselectie-reeks "De Italiaanse Magistralen", vermeldt op de hoes een lengte van 95 minuten,maar op de schijf zelf duurt de film 108 minuten, dus dat is de meest gangbare lengte van de uiteindelijke release-versie.)         Voor wie zich nog vragen bij het einde stelt, Fellini liet opzettelijk onduidelijkheid bestaan over Augusto's motieven: wilde hij het geld teruggeven aan het kreupele meisje, of wilde hij het aan zijn eigen dochter geven voor haar opleiding, of wilde hij het gewoon voor zichzelf houden? "Ik geloof dat het essentieel is dat het publiek zich op het einde iets afvraagt, en dat niet alles wordt beantwoord voor hen. Ik heb gefaald als ze niet willen weten wat er gebeurt met de personages nadat de film is afgelopen, niet alleen wat betreft Il bidone maar voor elke film die ik maak." Mooie insteek.