The Tragedy of Othello: The Moor of Venice (1951)

Knap werk van Orson Welles. Maar het is te duidelijk te zien dat de beste man een budget van niets tot zijn beschikking had. Slecht ingesproken en af en toe erg rommelig. In Citizen Kane van 10 jaar eerder of The Trial van 10 jaar later komt zijn talent stukken beter tot zijn recht. Daarbij komt nog dat ik niet zo'n liefhebber van Shakespeare ben. Van de verfilmingen in ieder geval. Ik stoorde me mateloos aan het theatrale acteerwerk en de oubollige dialoog. Het lijkt me ook dat deze film is gemaakt voor mensen die het verhaal van Othello al kennen. Het verhaal wordt echt van de hak op de tak in beeld gebracht en is voor een leek totaal niet duidelijk. Dit trok ik erg slecht. Jammer dat dit project van Welles mislukt is. 1.5*

Kan me niet herinneren ooit iets van Shakespeare te hebben gelezen, maar dank zij het filmmedium blijft ge toch niet totaal onwetend en ervaar ik dat die stukken volsteken met personages die menselijke gedragingen, meestal gebreken en tekortkomingen, uitbeelden, zoals in deze Othello, waar afgunst, haat, leugen, zelfs vooringenomenheid en de kunst vertwijfeling te zaaien tot drama leiden. Met de teksten is het natuurlijk wennen, maar mits de nodig aandacht stelt ge toch sterk verwoorde passages vast. Knap eigenlijk. Anderzijds, filmisch zit het goed, met de zwart-witte contrasten en sterke contouren en ook de overtuigende vertolking van Orson Welles. Ook de man die Iago speelt is uitstekend. Een mij onbekend acteur (Michéal MacLiammoir) maar naar verluidt een destijds gevierd theaterspeler en verteller.

Cinematografisch en qua soundtrack zijn tijd ver vooruit. Het verstikkende klimaat van toenemende verdachtmakingen en jaloezie die zich een weg naar binnen vreet: Orson Welles legt het vast in een hypnotiserend clair-obscur vol waanzinnig mooie tableaux – pun intended! Tegelijk is deze ‘Othello’ compleet ingehaald door de tijd. Shakespeare’s verzen lopen niet lekker, en alle archetypes (Iago als belichaming van het kwaad, Desdemona als de gefnuikte onschuld zelve) lijken van bordkarton. Anno 1951 was er misschien weinig anders te verwachten, maar feit is dat de kijkervaring tegenwoordig gecompromitteerd wordt door het achterhaalde idioom. Kortom, als museaal artefact nog steeds een meesterstuk van een genie (in wording). Als film heden ten dage nauwelijks aan te bevelen. Klinkt dat als een contradictie? Misschien. Hoewel. Home cinema is geen museum, en vice versa. 2,75*