Lebanon (2009)

Heel wat jaartjes terug eens op de gok aangeschaft na een goed verhaal bij de wereld draait door over de film en de geschiedenis van de regisseur die zelf tankschutter was in de strijd tegen Libanon. En dat is goed te merken aan de manier van cameravoering en de gebrachte contradictie van het geweten in de schuttersstoel. De film kent weinig plichtplegingen nog introductie en meteen zitten we in de bedompte en claustrofobische sfeer van de krappe tank. Zoals gezegd wordt meteen de eerste troef uitgespeeld met de twijfelaar en man met geweten Shmuel op de schuttersstoel. Een eerste aarzeling laat meteen al geen ruimte meer voor fouten waarna fout na fout zich opstapelt en daarmee ook gruwelijkheid na gruwelijkheid met als eerste hoogtepunt de kippenboer. Alsof men door een vergrootglas kijkt wordt alles uitvergroot door het vizier bekeken, een weerzin die zich steeds samen met de kijker mee op bouwt samen met de spanning in de tank. Op interessante wijze wordt er gespeeld met het isolement die men in een tank treft, je bent op elkaar aangewezen en behalve door je kijkgat heb je geen idee wat er buiten gebeurt. Daarnaast is de tank naast gepantserd een groot en niet te missen doelwit. Je bent op het slagveld, maar eigenlijk zou je optische en qua betrokkenheid naar een scherm van een drone kunnen kijken op 2000 km afstand, helaas voor de heren zitten ze er midden in met de RPG treffer, gevangenname en walgelijke bedreigingen van de Falangist als hoogtepunt op dat vlak. De haat en terreur treft allen, de gevangene flipt dan ook begrijpelijk en overtuigend. Lebanon treft vooral de roos betreffende zijn mooie en bescheiden speelduur, vaak erg mooie cinematografie, de shots rond de RPG zijn fantastisch, en de film laat meer dan prima de claustrofobie van een dergelijke object voelen maar ook de spanning en verantwoordelijkheden van de vier jonge bemanningsleden. Lebanon is dan ook een prima film wat mij betreft.

Oorlog? Een handvol jonge jongens in een tinnen blik – tank genaamd. Niet meer, niet minder. Waarom oorlog? Ze weten het zelf nauwelijks – tegen wie waren ze ook alweer aan het vechten? Syriërs, christenen, moslims…zeg, waren we niet Libanon binnen gevallen? Juist, de toeschouwer krijgt even weinig introductie als de personages. Een oorlog, een tank, een missie – ontdaan van elk nut, elke zin, elke morele staving. Gewoon doen, jongens! Nou... Het levert claustrofobische cinema op, door regisseur Samuel Maoz overigens met oog voor esthetiek in beeld gebracht. De metafoor van een tank middenin een veld vol zonnebloemen - contradicties zijn zelden tegelijk zó mooi en zó pijnlijk. Alleen jammer dat hij zijn cinematografische trucjes oeverloos herhaalt: portretten in close-up, de onoverzichtelijkheid van de handeling accentueren, het druipende sopje langs de wanden van de tank, … Ook plotmatig herhaalt hij zichzelf: een zoveelste schietpartij, de onvolwassenheid van de personages aan de hand van hun verhalen, hun vragen, hun gekibbel…je hebt het na een uurtje wel gezien. Al bij al verdienstelijk, maar te lang, te eenzijdig, en misschien ook te conceptueel. Doe mij maar cinema die de wortels en het verloop van de Israëlisch-Libanese Oorlog uitvoerig documenteert – genre (om even elders in het Midden-Oosten onder te duiken) ‘Syriana’. Kortom liever de macroscopische blik aangereikt met wat individuele psychologie, dan de claustrofobische microscoop van een tinnen blik. De gustibus et coloribus, zeker? 2,75*

Op zich wel een prima film waarbij het oorlogsgebeuren volledig vanuit het perspectief van de tankbemanning genomen werd. Al werd ik niet helemaal overtuigd van de film. Hoewel men het claustrofobisch effect wou bekomen, had ik zelden het gevoel naar een beklemmende sfeer te kijken. Ook het hoe en waarom of het doel van de oorlog/operatie was me niet geheel duidelijk of was veel te vaag uitgelegd. Het plot is onbestaande en dat komt de betrokkenheid niet ten goede. Toch is het camerawerk behoorlijk en valt er visueel wel iets te beleven. Dat de periscoop geregeld op zoek ging naar gevaar of zelfs zich waagde aan voyeurisme werkte wel. Maar echt boeiend werd het nimmer. Enkel losse flarden zonder samenhang. Nu, het feit dat ook de bemanningsleden weinig informatie hadden, is niet altijd vreemd in een oorlogsmissie, zeker niet wanneer je ergens gepatrouilleerd staat en niet weet waaraan of waaraf bij ene schermutseling. Desalniettemin pakte het te weinig om écht indruk te maken.