The Fog of War: Eleven Lessons from the Life of Robert S. McNamara (2003)

Uitstekende documentaire over de minister van Defensie ten tijde van de Vietnam-oorlog: Robert McNamara. Via elf lessen/hoofdstukken krijg je een overzicht van zijn leven en dus wat tactische lessen mee. Wat opvalt is dat tijdens het opnemen van de docu hij al ver in de tachtig was, maar nog steeds vol levenslust en charismatisch. Dit helpt in het begin om sympathie voor hem te krijgen als hij vertelt over zijn jeugd. Ook boeiend is het om te zien hoe hij als consultant optrad tijdens de Tweede Wereldoorlog en vervolgens voor Ford. Met zijn analytische skills heeft ie toen voor belangrijke veranderingen gezorgd. McNamara lijkt dus erg een aimabel persoon, weliswaar een tikkeltje arrogant a la Mart Smeets. Bij de Vietnam-episode gaat het alsnog wringen allemaal. Ik denk dat hij diep in zijn hart beseft dat hij toentertijd niet de juiste belissingen gemaakt heeft. Vaak schuift hij de schuldvraag van Vietnam weg naar president Lyndon Johnson, wat ik wel wat gemakkelijk vond. En opeens weet hij niet meer of hij wel of niet voor het gebruik van het Agent Orange-gif heeft getekend, terwijl ie daarvoor als een alwetend persoon overkomt. Voor de rest heeft de docu filmisch niet zo heel veel te bieden: enkel archiefbeelden en McNamara aan het woord. Het moet het vooral hebben van de inhoud, die al ruimschoots fascineert.

Een documentaire, hier dan nog met een belangrijke wereldpoliticus als centraal punt, is steeds interessant om gebeurtenissen die de ganse wereld aanbelangden vanuit een bepaalde invalshoek te zien uiteenzetten. Deze documentaire is wel het volgen waard maar, zoals steeds, blijven de echt pertinente vragen onbeantwoord en in de plaats komen er zo van die algemene wijsheden als "De mensheid zal nooit veranderen" en "Geen vergissingen maken is uitgesloten" enz. Bovendien vond ik hier nogal veel details, anecdotes eigenlijk, aan bod komen : kennismaking met zijn vrouw, de keuze van de plaats waar Kennedy begraven werd, een afscheidsceremonie....Had niets met de documentaire te maken...

Het zal een hele klus zijn geweest om er een coherent verhaal van te maken getuige al die knipjes. Het grote McNamara interview, afgewisseld met illustraties en zowel beeld als geluid uit het archief, terwijl de muziek van Philip Glass het wat meer schwung geeft. Met enige interesse in de materie is zoiets al gauw boeiend en als iemand recht van spreken heeft, dan is het deze man wel. Iemand die voor unieke inzichten zou moeten zorgen, al heb ik dat wat te weinig als zodanig ervaren. De meer privé georiënteerde zaken zijn beduidend minder interessant en als daar dan eens iets aan de hand is, kapt McNamara dat onmiddellijk af. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat hij hetzelfde doet wanneer het om de fog of war gaat. Onderweg vertelt hij ook iets over hoe hij met vragen omgaat, ze in wezen omzeilt, en in de epiloog is er nog dat damned if I don't momentje. Een tacticus. Misschien dat meer openheid ook wel te veel gevraagd is, maar het geeft zo wel een bijsmaakje. Net als wanneer hij het even niet meer weet als Agent Orange ter sprake komt. Toch een aantal keren dat hij niet helemaal lekker overkomt, ook al noemt hij zichzelf ergens een war criminal. De lesjes (gek genoeg heeft McNamara er zelf tien stuks) stellen niet zoveel voor, het is meer de geschiedenis die hij, vanuit zijn perspectief, oprakelt en zijn positie daarin, die het een waardevolle documentaire maken. Ook een ietwat gemankeerde, Morris krijgt al met al wat te weinig uit de man.