Procès de Jeanne d'Arc (1962)

Bij deze film trok ik de conclusie dat ik steeds meer een fan aan het worden ben van de stijl van Robbert Bresson. Het kille past uitstekend bij het verhaal van Jeanne d'Arc maar ik moet bekennen dat ik niet vond dat de film bijzonder veel toevoegde in vergelijking met La Passion de Jeanne d'Arc van Carl Theodor Dreyer. Deze film vind ik dan ook niet heel veel meer dan een sympathieke ondernemening maar eentje die de intense emotionele binding die haar "voorganger" heeft, mist. Procès de Jeanne d'Arc vind ik een prima film, maar er zijn betere verfilmingen van het verhaal.

Droge vertelling van het beruchte proces jegens Jeanne d'Arc, met hier en daar toch een exces. Bresson laat zich puur leiden door de processtukken en de stukken van het rehabilitatieproces. Zijn interpretatie is dat Jeanne d'Arc een sterke jongedame is met snedige en intelligente weerwoorden dat het proces flink weet te ontkrachten. Florence Delay (net als de rest van de cast een amateur) spuugt de woorden vinnig uit. Verbluffend eigenlijk, ik moet maar eens op zoek gaan naar de tekst. Studiestof voor theologen en juristen. Opvallend is zelfs dat Bresson een scene in de film verweeft waarbij hij aangeeft dat Jeanne's geloof een samenloop is van omstandigheden het licht dat door het gaatje in de muur van haar cel schijnt, waarvan ze denkt dat het wederom een verschijning is van een heilige. Wellicht dacht hij ook als ik dat Jeanne d'Arc schizofreen was, of juist zo diepgelovig dat de fantasie de werkelijkheid inhaalt. Stof tot nadenken in ieder geval. De film gaat wel ra-zend-snel door de stof (een uurtje). Bresson heeft puur de belangrijkste ontwikkelingen van de 56 zittingen gebruikt, zonder al te veel opsmuk. De film van Dreyer nog steeds niet gezien (ik voel me nu al verketterd door iedereen alhier, een soort van moderne Jeanne), maar dat lijkt me toch een film met een andere bedoeling/aanpak.

Het proces van Jeanne d’Arc is bijzonder en indrukwekkend, omdat het een religieus proces is zodat het niet eens primair gaat om haar (helden)rol in de oorlog: Jeanne d’Arc meent dat zij door God is gezonden en dat ze wordt geleid door de stemmen van heiligen, omringd door engelen waarover de inquisitie serieuze vragen stelt om de waarheid te achterhalen, met name of zij daadwerkelijk door God wordt geleid of dat ze wordt misleid door de duivel. Haar antwoorden zijn intelligent waarbij ze wel uitkijkt de Kerk af te wijzen of zichzelf als heilige neer te zetten waardoor welhaast een bizar theologisch steekspel ontvouwt met als inzet of ze wel of niet op de brandstapel moet. De film is gebaseerd op de echte teksten van het verhoor, hetgeen de kracht van de film is want zoals gezegd was dat proces fascinerend. Er wordt opvallend weinig emotie in de teksten gelegd hetgeen ongeloofwaardig oogt en de film wat mat maakt, maar ik weet niet hoe dat in het echt was. Jeanne (2019) van Dumont brengt het proces in ieder geval een stuk hallucinanter dan deze wel erg nuchtere weergave.