Ustyrlig (2022)

Het is 1933 en in Kopenhagen dompelt tiener Maren [Emilie Kroyer Koppel] zich dusdanig onder in jazz, drank en seks dat de kinderbescherming de zeggenschap over haar krijgt. Omdat ze weigert antwoord te geven op kinderlijk eenvoudige vragen die moeten vaststellen of ze zwakzinnig is, komt dokter Wildenskov [Anders Heinrichsen] tot de conclusie dat ze ‘licht zwakzinnig en ontspoord’ is en dat ze daarom beter af is in vrouwentehuis op het eiland Sprogø, waar mevrouw Nielsen [Lene Maria Christensen] de scepter zwaait. Gebaseerd op de ervaringen van vrouwen die daar vanaf de jaren 30 tot aan 1961 verbleven. Roept al snel vergelijkingen op met One Flew Over The Cuckoo’s Nest en die slag valt niet te winnen. Christensen doet een verdienstelijke imitatie van Nurse Ratchit, maar het trage tempo en een chronisch gebrek aan humor of verlichting doen dit ondanks goed acteerwerk de das om.

Je hebt natuurlijk het erg dramatische Der Kommer en Dag (Film, 2016), maar ik heb het gevoel het thema - specifiek rond sterilisatie bij zwakzinnigen in Denemarken - nog al eens gezien te hebben in een andere Deense film. Het onderwerp was me alvast niet onbekend en de bron kan nergens anders dan op filmisch vlak gezocht worden, bon. Kinderbescherming was begin 20e eeuw een actueel thema in vele Europese landen. In het belang van het kind, maar vaak ook met een erg enge blik werden sociale drama's gecreëerd vanuit de idee dat kinderen of ouders door de overheid dienen begeleid, gestuurd of zelfs gestraft dienden te worden. Het was een Darwinistische benadering van 'hulpverlening'. Hoewel er psychisch wel wat wonden werden geslagen en de praktijken hoegenaamd fout waren, had ik de indruk dat de kommer en kwel van "Der kommer en dag" niet werd benaderd in deze film. Gelukkig maar. Lene Maria Christensen acteert sterk als "moeder overste" op het eiland Sprogo. Ik had de idee - ondanks het verbloemen van de waarheid - dat er een zekere zorgzaamheid in de instelling aanwezig was. Uiteraard kon één en ander niet door de beugel, maar vanuit het eigen referentiekader werd zorg en stabiliteit geboden. Getuige daarvan ook het achterna zwemmen van Maren toen ze de zee in dook. Dit in de optiek om haar echt te helpen of te redden.

Wat ik hier allemaal lees is een beetje ongelooflijk, er word nogal snel over dit grote schandaal gegaan. Filmkrant zegt terecht, horror uit naam van de naastenliefde, en onder het mom van naastenliefde worden er wezenlijke rechten ontnomen. Vele van deze meisjes hoorden daar niet thuis. Die arts en de verpleegster waren eigenlijk ongevoelige schurken! Hier zegt iemand vol met karikaturen en clichés, dit begrijp ik helemaal niet, deze schandalige ellende zijn geen clichés maar waargebeurde horror. De vergelijking met One flew met een Nicholson in de rol van zijn leven word overal op het internet gemaakt, maar natuurlijk gaat die vergelijking niet op.One flew was een cult film, dat zal deze nooit worden. Deze film doet mij ook een beetje denken aan The Magdalena sisters, waar het gefrustreerde nonnen waren die de rechten van de kinderen niet respecteerde....