Joyland (2022)

Zoals aangegeven, een geweldige film die nog lang nazindert. Gemaakt in Pakistan gaat de film over rolpatronen in een kleine gemeenschap in Pakistan zelf en het conflict tussen conservatieve en moderne opvattingen. Het verhaal ontvouwt zich zeer geleidelijk en begint in feite als een soort klucht, met banale en stereotiepe grappen die me eerst wat sceptisch maakten. Dit blijkt echter slechts de opmaat voor ontwikkelingen die niet enkel goed worden opgebouwd tot een zwaar drama, maar ook nog eens mooi en genuanceerd worden gebracht: van de transgender vrouw die allerminst boven elk oordeel verheven is (de manier waarop ze Haider uiteindelijk afwijst is op zijn minst onrechtvaardig), tot de man in een gearrangeerd huwelijk die worstelt met zijn eigen geaardheid, en zijn vrouw die in het door de sociaal-culturele context gedwongen verborgene steeds wanhopiger en uiteindelijk tot zelfmoord gedreven wordt. Joyland begint erg licht maar wordt steeds zwaarder, en aan het einde is werkelijk niemand van de personages gelukkig. Het biedt een realistisch maar ronduit triest beeld van de werkelijkheid en heeft grote impact. Pas bij de aftiteling zag ik dat Malala Yousafzai als executive producer bij de film betrokken was. Daarmee valt veel op zijn plek, en is mijn waardering alleen maar gestegen voor de film die zich eens niet gemakzuchtig beklaagt over de bekrompenheid van 'conservatieven' in een ouderwetse samenleving, maar een verfijnd portret toont van de concrete worsteling tussen traditie en moderniteit. Het is 20 januari vandaag, en tot nog toe is dit wat mij betreft de film van het jaar!

Om te voldoen aan de financiële eisen die zijn traditionele Pakistaanse familie aan hem stelt, accepteert Haider [Ali Junejo] een baan als Bollywooddanser in een burlesque. Zijn familie denkt dat hij werkt bij een ‘respectabele gelegenheid’ en Haider doet er alles aan om dat zo te houden. Dat wordt extra lastig wanneer hij in de ban raakt van Biba [Alina Khan], de belangrijkste danser in het gezelschap die ook nog eens transgender is. Zet een sfeervol beeld neer van zowel een verstikkend traditioneel huishouden als van het nachtleven in Pakistan en is prima geacteerd door beide hoofdrolspelers. Peerzada maakt eveneens indruk als de geplaagde, ziekelijke vader, ook al zijn er wat teveel subplots die afleiden van de centrale intrige.

De film gaat over mensen die niet voldoen aan de stereotypen en/of wat van je wordt verwacht als man of vrouw in een conservatieve, patriarchale eercultuur en dus over hoe verstikkend de opgelegde mannen- en vrouwenrollen voor sommigen, die anders zijn, zijn. Dit is al een erg uitgemolken thema en ik heb niets in de film aangetroffen wat een waardevolle aanvulling erop is. Hoe bijzonder bv. een transgender ook is, de thematiek noch de uitvoering van deze film is bijzonder te noemen.