Fireball: Visitors from Darker Worlds (2020)

Eén van de betere documentaires die ik ken (inclusief van Herzog zelf Lo and behold). Ten eerste ontsluit de regisseur hier een fascinerende wereld, die van meteorieten, ruimtestof en hoe mensen daar tegenover staan in heden en verleden. Hij komt hiervoor op bijzondere plekken, ik noem de NASA planetary defense coordination office. Dat bestaat dus. We hoeven ons geen zorgen te maken om een Don't look up scenario! Daarnaast komen Herzog en Oppenheimer met een paar prachtige beelden. Detailopnames van meteorieten, indrukwekkende ijsvlaktes, de dans van de eilandbewoners. Ook de muziek is fraai. En dan maakt Herzog het nog af met zijn droogkomische voice-over, heerlijk.

Herzog zet zijn fascinatie voor mythologie voort, maar onderbouwt dat deze keer stevig met behulp van zijn goede vriend Clive Oppenheimer en andere wetenschappers. Herzog en Oppenheimer bezoek onder anderen de twee grootste kraters ter wereld in respectievelijk Medina (Mexico) en Wolfe Creek (Australië). Deze documentaire linkt de wetenschappelijke kennis over de oorzaken en gevolgen die de inslag van een meteoor had op Aarde met mythologie en folklore van de inheemse bevolking. Is de Ka’aba, het religieuze relikwie dat zo’n cruciale rol speelt in de Islam, in feite een restant van een meteoriet? Deze, en vele andere vragen over hoe astronomische verschijnselen onze cultuur nog altijd beïnvloedt, komen aan bod in deze fascinerende documentaire, uiteraard voorzien van Herzogs kenmerkende commentaarstem.

Herzog doet meteorieten. Met zijn geheel eigen ietwat krakerige commentaarstem vertelt hij op volstrekt onwetenschappelijke wijze over het onderwerp van de dag, daarbij geholpen door een aselect groepje wetenschappers en een aselect groepje mafklappers wat in de verste verte niets met wetenschap te maken heeft. Maar Herzog zou Herzog niet zijn als hij dat niet allemaal zonder oordeel zou presenteren, wat je ervan meeneemt is aan de kijker. Een benadering die ik vroeger enorm gewaardeerd zou hebben maar waar ik nu wel ietwat de rillingen van krijg, want het blijkt in de afgelopen jaren wel heel pijnlijk hoe ver de vlucht van de pseudowetenschap gaat. Toch blijft het narratief dat Herzog presenteert wel erg intrigerend, en ook leerzaam in de talloze details die hij laat passeren. Niet in het minst het religieuze aspect - ook zoiets wat ik voorheen stelselmatig zou hebben afgewezen, en waar ik nog steeds grote moeite mee heb. Toch, ondanks dat er geen enkele basis voor is in de ratio, helpt het mensen zingeving te vinden, en daarnaast, het citaat van Guy Consolmagno raakt me op zeker "you can't do science if you don't have that sense of wonder, you can't believe in a creator God if you don't experience creation" - of anders kan je de uitleg van Nick Cave er naast leggen. Nee, ik geloof nog steeds niet - en al zeker niet in de vorm van het sociale construct wat de westerse wereld daar van maakt. Maar aan de andere kant is er het heelal, dat te groot is om begrepen te worden, zelfs met de huidige stand van de natuurkunde. Het animalisme eist daar zijn plaats, die dualiteit komt over in de vertelling van Herzog fraai uit, en en passant krijg je ook nog een heleboel wel echt wetenschappelijke weetjes mee. Gecombineerd met de prettig persoonlijke benadering van Herzog via zijn medium Clive Oppenheimer maakt dat voor een uiteindelijk heel fijne film. Veel beter dan de actiefilm waar ik aan begonnen was vanavond en uiteindelijk gewoon echt geen zin in had.