Niet Schieten (2018)

Wederom een zeer sterke film van Vlaamse bodem over één van de grootste schandalen van België. Ik was toen nog niet geboren en heb het dus zeker niet actief meegemaakt maar ik denk dat Stijn Coninx met deze film een harde realiteit heeft weten te schetsen van hoe de slachtoffers zich al vele jaren voelen. Het blijft dus heel dichtbij de waargebeurde feiten of zo voelde ik het toch aan. Hier en daar worden er wat oude beelden en achtergrondinformatie meegegeven om alles danig te kunnen kaderen. De film hakt er zeer zwaar op in en wie de zaal verlaat na de film zal ongetwijfeld stil geworden zijn van dit zwaarmoedige drama. Niet schieten is gebaseerd op het boek van David Van De Steen, maar de hoofdrol is evengoed weggelegd voor Jan Decleir die de sterren van de hemel speelt. Een schitterende, soms wat melige soundtrack deden mij uiteindelijk zwichten en lieten mij een traan wegpinken. Toch waren het vooral de woorden van Jan Decleir op het einde die zeer hard doordrongen en die de film van een extra maatschappelijke kritiek wist te voorzien.

Nu is Stijn Coninx geen begenadigd regisseur, 'Marina' was behoorlijk onbeholpen en ook 'Niet Schieten' is technisch verre van perfect, maar de eerste helft van deze film is indrukwekkend. Dat is grotendeels te danken aan het weergaloze spel van Jan Decleir en Viviane de Muynck, plus het bronmateriaal dat de film sowieso al veel gravitas en emotie meegeeft. Helaas slaat de film om zodra Jonas Van Geel zijn intrede maakt in het tweede uur, hij weet namelijk geen moment echt te overtuigen - Mo Bakker is stukken beter als de jonge David. Op dat moment wordt ook duidelijk dat Coninx niet in staat is een fatsoenlijk einde aan de film te geven, zowel met de toon als het tempo gaat het al snel mis. Denk daarbij aan de fragmentarisch gestructureerde parlementaire-enquête en zijn poging om middels het Hilde de Moor karakter er een aanklacht tegen het systeem van te maken. Toppunt van de onkunde van de regisseur is de behoorlijk pathetische scenè met het 'grote' pleidooi van Decleir tegen het einde (dat ook fictief blijkt te zijn, iets dat je als kijker meteen aanvoelt). Jammer, het eerste uur is écht aangrijpend. 3,25*

Iedereen die de zaak een beetje gevolgd heeft, weet dat de onderzoeken naar de “Bende van Nijvel” aan alle kanten stinken. Deze film is één grote aanklacht tegen de autoriteiten, die 40 jaar na dato nog steeds geen antwoord kunnen of willen geven op de vele vragen over de moordlustige bende. Ik heb zo mijn twijfels of de waarheid überhaupt ooit boven tafel zal komen. Geïnspireerd door het autobiografische boek van overlever David van de Steen heeft regisseur Stijn Coninx een film gemaakt over de impact van de overvallen op de nabestaanden, dat nog versterkt wordt door het misselijk makend ontwijkgedrag van de autoriteiten. Ondertussen gaat het “Niet schieten. Dat is mijn papa!” door merg en been. Goed beschouwd geldt dit laatste voor de hele film, die naast zijn beklemmend verhaal vooral opvalt door het uitmuntende acteerwerk. Stijn Coninx, die eerder opviel door aansprekende films als “Daens”, “Sœur Sourire” en “Marina”, heeft opnieuw een pareltje afgeleverd.