The Lodger: A Story of the London Fog (1927)

The Lodger van Marie Belloc Lowndes uit 1913 las ik lang geleden. Een geromantiseerd boek over de Ripper-zaak, dat verhaalt over een geheimzinnige huurder die wel eens Jack the Ripper zou kunnen zijn. Hitchcock baseerde zijn silent film op dit boek, maar veranderde er wel het een en ander aan; de moordenaar hier is niet Jack the Ripper maar iemand die men De Wreker noemt. De Wreker? Op wie wreekt hij zich, vraag ik mij af? Op zijn eigen moeder? Freud heeft in elk geval vastgesteld dat het diepste motief bij dit soort moordenaars ergens schuilt in een verstoorde relatie met de eigen moeder: de Freudiaanse moedermoord. De vreemdeling die de kamer huurt eist dat alle ingelijste foto's van blondines aan de muur worden omgedraaid. Haha, wat een giller! Wie hangt er trouwens foto's van blondines aan de muur? Dan moet je wel een of andere perverseling zijn. Wat ik ook goed vond is dat einde met die woedende menigte. Je ziet het wel vaker bij dit soort zaken; het volk is zo door het dolle heen dat het nog liever een onschuldige in de gevangenis ziet belanden, dan hélemaal geen dader.

De allereerste stomme (no pun) van Hitchcock die ik bekeken heb. De eerste helft van de film wordt de tijd genomen om de karakters van de diverse personages en hun onderlinge relaties op de kaart te zetten, met weinig of geen spannende momenten, voor zover dat een maatstaf moet zijn voor Hitchcock. Wel steeds heel mooi gefilmd, met merkbare invloed van het Duits expressionisme, wat door de meester zelf ook erkend geweest is in een interview. Zie ook wat daarover al geschreven is op het forum. De tweede helft wordt het wat spannender, voelde ik me als kijker meer betrokken. Het was misschien wel nog een straffere film geworden als men zich meer gehouden had aan de novelle en in het ongewisse had gelaten of de huurder al dan niet schuldig is. Maar daar wilde men blijkbaar niet aan om commerciële redenen. De acteurs waren goed op dreef vond ik, niets op aan te merken. Zijdelings vond ik het ook genieten van de scenes waarin de modellen defileren in jaren '20 outfits … stylish times for sure. Fijn deze gezien te hebben. Ik vind het een goed gemaakte thriller, zonder een meesterwerk te zijn, wanneer ik het afweeg tegen de zwaarwegende concurrentie van de jaren '20.

De jonge Hitchcock liet meteen zien dat hij aanleg had voor visueel denken. Voor een liefdesverklaring liet hij de aanbidder hartjes snijden uit een plak deeg. Rook, stoom, regen, gaslantaarns en de Londense mist benutte hij volop. Er zijn bewegende schaduwen, en een raam doet een kruis vallen op het gezicht van de huurder. Hij gebruikte verschillende kleurfilters: blauw voor ‘s nachts in openlucht, geel of roze voor binnen. De pensionhouders wonen in een souterrain, zodat je de onderste ledematen van voetgangers ziet passeren. In hun verbeelding zien ze hun commensaal door een glazen plafond. Daarna glijdt z’n hand langs de trapleuning naar beneden, als een geamputeerd lichaamsdeel. Hij blijft lang mysterieus doordat hij door andermans ogen getoond wordt. Kort voor de climax onthult een flashback z’n ware bedoeling. Het boek was geïnspireerd door Jack the Ripper. De goed ogende Ivor Novello, ook populair als liedjesschrijver, mocht echter geen moordenaar spelen. De onschuld van de verdachte was een aanleiding om er de thematiek bij te halen van sensatieverslaggeving en massahysterie, wat tot een geweldige climax leidde. Hitchcocks obsessie voor blondines was blijkbaar al begonnen. Hij heeft z’n allereerste cameo na vijf minuten, en dus niet op het einde - in tegenstelling tot wat Truffaut zei. Opmerkelijker is dat ook z’n vrouw Alma een cameo heeft, na zeven minuten als radioluisteraar. Het is het begin van een grandioze filmografie en een hoogtepunt van het Britse stomme tijdperk.