How Green Was My Valley (1941)

Ik dacht altijd dat ik de titel moest lezen als een vraag. Dat bleek niet het geval te zijn, want binnen de film wordt de titel uitgesproken als een stelling. Het had echter een vraag kunnen zijn, want hoe groen was zijn vallei nou eigenlijk? Flauwe grapjes over zwart-witbeelden kunnen terzijde blijven, want mijn indruk is dat de vallei niet erg groen was. Dit is een nostalgiefilm, maar als je bekijkt in wat voor een omstandigheden die mensen leven komt de vraag naarboven waar ze nostalgisch naar zijn. Het familieleven natuurlijk, maar verder hadden ze maar een bittere tijd. Vruchteloze opstanden, religieuze dogma's, levensgevaarlijke werkomstandigheden, sadistische docenten, zeer lage educatiegraad, weinig tolerantie van de buren: ik zou er niet graag gewoond hebben. Ondanks dat werkt deze film wel degelijk, ook de nostalgie. Dit komt voornamelijk doordat de familie sterk neergezet wordt, met Donald Crisp en SarahAllgood als sterke ankerpunten in de rollen van de vader en moeder. Daarnaast ben ik gewoon verliefd op die typisch Fordcinematografie. Kennelijk herkende Welshe mensen weinig van hun land terug in deze film, wat ik graag geloof want de landschappen, de huizen en zelfs de interieurs ademen iets sprookjesachtigs uit. De belichting en beeldcompositie is prachtig. Het verhaal wordt verder ook gewoon goed verteld, met tegelijkertijd veel afwisseling en een prettige kalmte. Het is dan wel weer jammer dat Fords sentimentaliteit bijna constant aanwezig is. De bijna constant aanwezige violen en de over het algemeen wat overdreven melancholische toon had van mij niet gehoeven. Gelukkig houdt Ford het ondanks dat wel geloofwaardig en lijkt hij werkelijk betrokken bij de mensen die hij op het scherm laat zien. 3,5*

Mooie film van John Ford naar het prachtige boek van Richard Llewellyn uit 1939. Het boek speelt rond de vorige eeuwwisseling, maar is geschreven op het einde van de depressiejaren en moet in die context gelezen worden. Met de oplopende spanning in Europa konden de mensen toen wel een zoetsappig opkikkertje gebruiken. Daarom is het niet vreemd dat het boek wereldwijd razend populair werd. Voor de film, die twee jaar later verscheen, geldt eigenlijk hetzelfde. Allicht is het verhaal wat te lief en braaf, maar anderszins ook best aangrijpend. Bovendien is de cinematografie, zeker voor die tijd, werkelijk heel mooi. En zeg nou zelf: is de pas 20 jaar oude Maureen O'Hara geen plaatje?

Een heel gevoelsmatig drama verteld vanuit het standpunt van een Welshe familie mijnwerkers, die doorheen de jaren te maken krijgt met loonsverlagingen, de dood van familieleden en andere melodramatische verhaalelementen. Het verhaal zelf is in feite één lange flashback en wordt (aanvankelijk) verteld door middel van voice-over, geleverd door de jongste zoon die terugblikt op zijn jeugd. Zijn stemgeluid getuigt van genegenheid en een diepe affectie tegenover zijn verleden, ondanks de harde omstandigheden. Ford brengt de zaken doorgaans keurig in beeld, met het oog op sentimentaliteit. De beelden van het dorpje en de stinkende fabrieksschouwen op de achtergrond bieden een mooi contrast. Het geheel heeft een dromerige sfeer, en voelt aan alsof het zich afspeelt in het hoofd van de jonge zoon, enigszins verblind door nostalgie. Zeker in het begin heeft het wat weg van een Disney-film, en begint er nog net geen eekhoorntje te zingen op de vensterbank. Ik vond vooral het begin en het einde heel sterk, terwijl het middenstuk nogal slabakt. Zaken zoals de strenge schoolmeester en de uithuwelijking konden mijn aandacht niet vasthouden, ook al dragen deze scènes bij tot de plot. Het geroddel even voor het einde en de speech van Walter Pidgeon, veruit de beste acteur, vormden wel een goede afsluiter. Het was niet enkel de koolmijn die de vallei vervuilde, maar soms ook de naargeestige natuur van de mens. Ik mis echter iets dat het naar een hoger niveau tilt. Echt betrokken voelde ik me nooit.