The Wild Bunch (1969)

Veel mensen hier struikelen over de overdreven lachscène; zelf zou ik eerder mijn vraagtekens zetten bij het feit dat je uiteindelijk toch zit te kijken naar (en geacht wordt je te identificeren met) totaal immorele "helden". Desalniettemin is en blijft dit een briljante film, dankzij de levendige karaktertekeningen (inclusief de onderlinge spanningen, zoals bij Tector die een hekel heeft aan "that old goat", en zijn broer die zich ergert aan Pike's vertoon van leiderschap), de "full-blooded" vertolkingen van de stuk voor stuk voor hun rol geknipte acteurs, de kracht van individuele scènes (het nachtelijke gesprek tussen Pike en Dutch: "I wouldn’t have it any other way", de gebroken stijgbeugel, de praktisch “zwijgende” overval op de trein, en de melancholische slotscène: “Ain't like it used to be, but – it'll do."), de incidentele humor ("Boys... I want you to meet my fiancée!", of de scène waarin iedereen behalve Lyle de whiskyfles krijgt aangereikt), het gebrek aan sentimentaliteit en de visuele pracht. En had ik deze film voor dit alles niet al sowieso de volle vijf sterren gegeven, dan zou ik een hele ster hebben toegekend voor de wandeling, want na al die jaren en al die kijkbeurten krijg ik daarvan nog altijd de rillingen.

Een echte western met lichtende accenten. Sam Peckinpah probeert ons constant een boodschap mee te geven. Als hij inzoomt op een stel mieren die krioelen, weet je dat daarmee een verstrekkende betekenis wordt uitgedragen. Toch worden dit soort stijlmiddelen absoluut niet goedkoop gebracht. Een beetje zoals Lynch die onder een shot neemt van het leven onder de graszoden in Blue Velvet, of Coen in Barton FInk die ons meeneemt naar het bestaan achter de muren, in de waterleidingen. Grotesk is het zeker, maar toch niet afgezaagd. Maar weinig regisseurs is dat gegeven dus als je er in slaagt het overtuigend te brengen zoals Peckinpah hier, mag je met recht een van de groten worden genoemd. Zo zit de film vol met dit soort sterke staaltjes effectbejag, te veel om op te noemen. Het fragment dat mij het meeste aangreep, was tegen het einde van de film wanneer Pike bij een prostituee komt. Zij, met haar goedertieren gezichtsuitdrukking probeert hem warmte te geven, humaan contact met hem te leggen. Hij is zich er heus sterk van bewust, hij heeft immers een hart, maar kan het niet overdragen. Het is aan de ene kant de onvermijdelijke generatiekloof die tussen hen inhangt, aan de andere kant is het een man die heeft wat meegemaakt. Pike is zich er van bewust dat dat soort zaken niet voor hem in het verschiet liggen, het is voorbij en het zal nooit meer terug komen. Ook hij heeft slechte dingen gedaan, en gunt zichzelf nu geen genegenheid. Het is onomkeerbaar, en de ondergang is nu het enige wat hem nog te wachten te staat. Daarmee is zo'n beetje het thema van de film gevat. Een bombastische, beladen operette over de teloorgang van een tijdperk, van een generatie. Groots ingezet, groots uitbetaald.

Sam Peckinpah's 'The Wild Bunch' is een symbolische film, waarin het thema (een outlaw-gang op leeftijd doet zijn laatste kunstje) min of meer samenvalt met het einde van de western als genre. De brute realiteit van de Vietnam-oorlog op het journaal is dan al lang het schieten in de meeste cowboyfilms voorbij gestoken. De notie van goed tegen kwaad (hét basisthema van de westerns) staat door diezelfde oorlog op losse schroeven. Peckinpah ziet dan ook geen belemmeringen om het geweld in zijn film te verzachten en kiest niet eenduidig partij voor één van de kampen in het verhaal. De dynamiek van 'The Wild Bunch' is adembenemend met een montage die wisselt tussen traag en extreem snel, het gebruik van telelenzen en close-ups en een finale die je op het puntje van je stoel laat belanden.