Les Gardiennes de la Planète (2023)

Deze documentaire over walvissen heeft een originele insteek – het is gebaseerd op een gedicht over walvissen en probeert dat gedicht denk ik uit te beelden – maar ik vind het geen geslaagd experiment. Het begint er al mee dat de vertelstem namens de walvissen spreekt (“wij walvissen…”) wat een wat kinderlijk effect heeft en de inhoud – het verhaal over walvissen van dat ze zo’n 50 miljoen jaar geleden evolueerde van land- naar zeedieren tot hoe de mens het leven op Aarde vernietigt en ook de walvissen niet spaarde terwijl de walvissen belangrijk zijn voor het leven waaronder de mens – komt nauwelijks voorbij wat je al weet als leek en heeft zeker niet zeker de wetenschappelijk finesse of inzichten van een Attenborough (want de basis is een gedicht en niet de wetenschap). Waarschijnlijk omdat er zo weinig inhoud is, heeft men de helft van de tijd ogenschijnlijk willekeurige popliedjes onder de beelden gezet in plaats van de vertelstem. Die beelden zijn fraai – en soms ook wat vaag of artistiek – maar ze kunnen de documentaire nauwelijks redden.

Geïnspireerd door het gelijknamige in dichtvorm geschreven boek van de in 2017 overleden John Henley Heathcote Williams, ook een milieuactivist en dat is duidelijk te merken. Hij beschouwde de walvissen als ‘de beschermers van onze planeet’, zo blijkt uit het lyrische commentaar van Tom Waes. Dit is een grote lofzang op deze imposante en fotogenieke dieren, dus het komt niet als een verrassing dat dit vol zit met mooie plaatjes, het schijnbaar rustgevend walvisgezang (waarvan de betekenis nog steeds volstrekt onduidelijk is), en een loungeachtige jazzscore. De ongelukkige combinatie van authentieke beelden en animaties maakt dit tot aardig visueel behang en er komen gelukkig ook de nodige wetenschappelijke feiten voorbij, maar na 80 minuten ben je ruim uitgekeken op die walvissen. En mij bekroop het onaangename gevoel dat deze documentaire vooral goed is voor walvistoerisme, en dat zal zeker niet de bedoeling geweest zijn. Het commentaar in de oorspronkelijke Franstalige versie is van Jean Dujardin (The Artist, An Officer and A Spy).

Prachtige beelden, absoluut! Maar hoewel ik grote fan ben van Tom Waes, vond ik zijn stem hier niet echt bij passen en ook niet hoe hij sprak over 'wij walvissen'.