Vortex (2021)

Het moet Noé’s meest serene, meest ingetogen film zijn. In navolging van Haneke’s Amour (Film, 2012) zijn er inderdaad wel wat parallellen te trekken. Eerst en vooral de eenzaamheid en de isolatie van een ouder koppel in hun appartement. Eenieder draagt het lot en het leed van de andere. Deels uit liefde, al is de liefde al lang niet meer amoureus te noemen, veeleer is de zorg of misschien beter het “oppassen”, een noodzaak, omdat het ook zo hoort … Die split screen was een prima idee. Gewaagd en gedurfd, maar effectief en symbolisch waarbij het koppel door de aftakeling van mevrouw letterlijk afgesneden wordt van haar partner, van de omgeving. De afstand wordt hierbij visueel gecreëerd. De één is dichtbij, maar tegelijk veraf … Hoewel de film een aantal uitstekende scènes bevatte, zeker naar het einde toe of bij de poging van een diepgaand gesprek tussen vader en zoon (met de dementerende mama ernaast), vond ik de film bij momenten vrij monotoon met zijn lange observerende shots. Het kabbelde soms wat verder, op het tempo van de bewoners. Het gaf me tegelijkertijd de tijd om zelf rond te neuzen in het rommelige kot. Er hing heel wat moois aan de muur (Une femme est une femme, Metropolis, Dr Mabuse, …) en ook in de zetels of op de tafel lagen interessante boeken (Jean Renoir), Stalker zag ik daar ook ergens liggen als DVD-hoes.

Sinds Enter the Void een beetje afgehaakt van Noé, maar deze trailer bleef net iets te hard hangen en moest ik op het grote scherm zien. Dit zou Noé’s meest ingetogen, meest persoonlijke, meest emotionele film zijn. En ja, de film beroert, met een thema als dementie kan het ook moeilijk anders. Sommige scènes snijden er erg diep in en de film is een mokerslag. Maar Noé heeft echt een unieke gave, die hier weer pijnlijk naar boven komt. Hij kan choqueren en tegelijkertijd in slaap wiegen. En dat is heel gek. Ik heb tijdens een scène met tranen in de ogen gezeten om 2 minuten later knikkebollend in dezelfde scène terug wakker te worden. Ik ga er dan hoopvol van uit dat dit de bedoeling was en dat Noé u letterlijk wilt meenemen in de nachtmerrie, maar hoe lang kan je een scène rekken man. I get the f*cking point. En dat is eigenlijk weer hetzelfde punt als waardoor ik ben afgehaakt bij Enter the Void. Noé is een mega interessante (visuele) regisseur, maar hij is niet de beste storyteller. Hij heeft heel sterke ideeën, visueel en filmtechnisch, maar zijn verhaaltjes zijn flinterdun. De splitscreen bijvoorbeeld werkt, voelt niet persé aan als gimmick, maar het tonen van de cuts door telkens frames zwart te tonen, laat ook sommige “fouten” zien. De in/outs van scènes worden zichtbaar, en dus ook de manier van filmen. En zo kan je beginnen nadenken : ) Was splitscreen van meet af aan wel de bedoeling? Is dit nu niet gewoon een alternatieve take van hetzelfde gesprek? … Noé legt in deze film de buik van filmmaken hierdoor ook voor een heel stuk bloot. En zeker met de 1 locatie / COVID restricties is dat heel interessant om te zien, maar er zitten daardoor in deze film weer zo veel schoonheidsfoutjes in dat het moeilijk wordt om door die vele obstakels heen effectief het verhaal te zien en te voelen. En dat is iets wat ik al heel vaak met Noé heb gehad, ondanks de altijd erg mooie cinematografie van Debie!

Verpletterende film. Zelf werd ik de dementerende vrouw, leek het wel, zo verward raakte ik door de splitscreen, het rommelige labyrintische huis, de stiltes, het dolen, de treurnis, het strakke beeldkader, het zwart bij elke montageovergang, de vrijwel altijd niet-muziek en het lege slot. Ik wilde weg, maar de film kluisterde mij meedogenloos.