The Velvet Underground (2021)

Als je het heel cru stelt, dan bestaat de film uit pratende hoofden over een collage van foto's. Het probleem van deze muziekdocumentaire voor mij is dat het een archieffilm is. Daar kan Todd Haynes niet veel aan doen, maar het zorgt er wel voor dat dit in mijn ogen niet tot de top kan behoren van het genre van de muziekfilm. Er is maar heel weinig echt bewegend beeld van de band terwijl ze spelen (het mooiste fragment zie je misschien wel tijdens het begin van de eindcredits) of van Lou Reed. Wat de film The Velvet Underground wel goed doet, is een sfeerschets geven. Namelijk de sfeer van de alternatieve scene in de jaren '60 in New York. De eerste vijftig minuten ofzo heeft überhaupt de band zich nog niet gevormd en zie je alle inspiratie en culturele inbedding van de leden. Pas daarna komt er ook wat meer The Velvet Underground-muziek de film insluipen, hoewel de nummers die voor meer dan de helft spelen een uitzondering blijven. Vervolgens houdt Haynes een chronologische volgorde aan, waarbij je de wisselende samenstelling van de band over de verschillende albums meekrijgt. Het muzikale proces, wat mij persoonlijk meer interesseert, komt helaas niet veel aan bod. Ik waardeer de film als tijdsbeeld en het heeft me meer inzicht gegeven in de hele kring van avant-garde cultuur waar The Velvet Underground toe behoorde, maar als muziekdocumentaire is het bepaald niet zo goed als gehoopt.

De nog levende geïnterviewden in deze terugblik op de stormachtige carrière van de destijds even verguisde als aanbeden band “Velvet Underground” heel even in beeld komen, maakt Haynes vooral gebruik van archiefbeelden, home videos, filmmateriaal van de onvermijdelijke Andy Warhol en foto’s. Het is een gewaagde keuze, omdat het daardoor visueel wat eentonig wordt, maar Haynes gebruikt die methode bewust omdat je als kijker daardoor meer opgaat in de muziek en de (nog steeds) onconventionele poëtische teksten van Lou Reed. Alle bandleden komen aan het woord en Haynes laat zich gelukkig niet verleiden tot een uitgebreid hoofdstuk over Andy Warhol, hoe belangrijk die in een aantal opzichten ook was. In plaats daarvan onderstreept hij dat “Velvet Underground” een typisch voorbeeld was een groep waarin het succes het gevolg was van de samensmelting van talenten die verder rijken dan Lou Reed, John Cale en Nico. Een voorbeeldige muzikale documentaire.