David Attenborough: A Life on Our Planet (2020)

Het is misschien geen heel verrassende boodschap en inhoudelijk is het wat voorspelbaar, maar het heeft wel wat om door de ervaringsdeskundige bij uitstek, de wijze natuurexpert David Attenborough in de 'slotact' van zijn leven nog even gewaarschuwd en tegelijkertijd aangemoedigd en zelfs gerustgesteld te worden dat we het anders moeten doen, het anders kúnnen doen en dat het ondanks alles nog steeds niet te laat is om het tij te keren. Natúúrlijk is er geboortebeperking nodig, natúúrlijk moeten we minder vlees eten, natuurlijk moeten we minder regenwoud kappen en minder vissen. Dat is zo klaar als een klontje. Maar voor het intelligentste organisme op aarde zijn we tegelijkertijd ook het meest egoïstische, het meest arrogante en het wreedste wezen dat ooit bestaan heeft. Het doemscenario dat halverwege geschetst wordt, met massale opwarming, ontbossing en massasterfte lijkt me dan ook het meest voor de hand liggend. Ergens hoop ik het nog mee te maken; het is een geruststellende gedachte dat ik zou kunnen meemaken dat de mensheid vergaat, alsof je als laatste het licht uit mag doen in het Grote Verhaal van de mensheid. Maar David Attenborough weet de kijker ook weer even die positieve noot mee te geven op het eind, en in dat opzicht is deze docu ook wel weer voorspelbaar. Ondanks alle doemscenario's is er toch nog dat sprankje hoop. Attenborough is nu eenmaal een goedzak en geeft 'ons' duidelijk liever een boodschap van hoop mee dan een boodschap van onheil. Dat zwakt misschien ook een beetje het gevoel van urgentie af, alsof we dan allemaal weer even in slaap worden gesust met 'het komt wel weer goed'. Hoe dan ook, een mooie kroon op het levenswerk van Attenborough; voor iemand die nog zo goed ter been is en zo helder van geest is het te hopen dat ie nog even bij ons blijft, maar mocht hij genoodzaakt zijn te stoppen met documentaire-maken, dan kan hij in ieder geval met trots terugkijken op dit slotstuk.

Een charlatan en opruier, die na zelf een rijk te hebben geleid, de jonge generatie angst aanjaagt en vindt dat ze een sober leven moeten leiden. Greta is zo'n slachtoffer. Jeugd van tegenwoordig, neem deze propaganda niet te serieus a.u.b, het leven gaat door, ook voor jullie en ver na jullie. Attenborough's Arctic Betrayal - YouTube

Gisteravond in quarantaine deze docu gekeken - ik dacht dat het passend zou zijn bij een jaar dat dwong tot reflectie. Het was veel deprimerender dan ik had ingeschat, maar in zekere zin werd mijn intentie van een reflectieve avond dus vooral bevestigd. Het is een buitengewoon indrukwekkend getuigenis; ik heb zelden een zo sterk, duidelijk, en kort samengevat verhaal van de verwoesting van de planeet gezien. Elke zin is raak, de beelden zijn prachtig. Bovendien vond ik de focus van Attenborough erg overtuigend: het gaat over het voortbestaan van de mensheid, niet eens zozeer om het 'natuurlijke leven', dat zich ook zonder ons zal herstellen. Maar de mensheid is al heel snel in het geding, want de scenario's voor de jaren '30 en '40 zijn bij uitblijven van actie erg pessimistisch. Het is knap hoe Attenborough in korte tijd de problemen helder uitlegt, helderder dan het voor de meeste mensen tot nog toe is. Het grootste probleem is wellicht niet alleen de wil, maar ook het bewustzijn van het probleem, dat volgens mij lang niet zo groot is als velen denken. Debatten verzanden al snel in een ongeordende opsomming van problemen, zonder dat de samenhang in zijn geheel wordt aangepakt. En dat nog eens in een toenemend polemische context. Hoe dan ook zijn wij als mensensoort de enigen die de balans en onze kansen op voorbestaan - althans volgens Attenborough - nog altijd kunnen herstellen, als we snel zijn. Ik was om 23:45u klaar, en heb er een flinke borrel op gedronken. Dat de verandering in het nieuwe jaar maar snel zichtbaar mag worden.