Mouchette (1967)

Met Mouchette lijkt Bresson de thematiek van Au Hasard Balthasar te hernemen, maar hier komt het kruis volledig te liggen op de schouders van de veertienjarige titelheldin. Zij is het mishandelde, opgejaagde en gevangen dier, waarbij de strik steeds wurgender wordt aangetrokken. Een ander verschil misschien is hier het ontbreken van een echt misdadige schoft als katalysator; het is de opeenstapeling van barre omstandigheden en vernederingen, die Mouchette beurtelings gelaten, met stille tranen, of hooguit met een schielijke, haast fluisterend vijandige reactie, ondergaat - die een diepe emotionele spankracht krijgen door het steeds weer vergeefs getoonde vermogen van Mouchette tot het geven en ontvangen van menselijkheid en liefde. Het zal vooral het in de knop breken daarvan, en het onbegrip en gebrek aan weerklank daarop, dat haar uiteindelijk naar het water drijft. Zo'n verhaal wordt natuurlijk makkelijk een sentimenteel melodrama, maar met zijn antitheatrale aanpak, focussend op de essentie, weet Bresson daar opnieuw verre van te blijven. Wat hier gebeurt, blijft letterlijk onuitgesproken, maar de combinatie van elementen (het jagen, de dubbele rivaliteit tussen jachtopziener en stroper, wat er gebeurt rond de twee kermisattracties, de dubbelzinnige ontmoeting tussen Mouchette en Arsène) leidt tot een web van associaties, zoals Ik Doe Moeilijk hierboven al aangaf, waarin dat onuitgesprokene des te beter voor het voetlicht komt. Schitterend in zijn eenvoud is de scène in de botsautootjes, waar Mouchettes glimlach haar verandert van een in zichzelf gekeerd, schuw en fronsend kind, in een aantrekkelijke, speelse jonge vrouw. Voor even. Samen met de momenten waarop zij het lied van Columbus over de hoop zingt, de scène waarin zij haar kleine broertje voedt, en haar vergeefse contact zoeken met haar stervende moeder, maakt haar dat tot een monument van in de kiem gesmoord leven.

De films van Robert Bresson kemerken zich door eenvoud, natuurlijkheid, pricisie en realisme. Zo ook deze "Mouchette" een ontroerend verhaal over een tienermeisje dat een uiterst moeilijke en pijnlijke jeugd doormaakt, erg verbitterd geraakt en zich hierdoor doorgaans zeer onhebbelijk en afzijdig opstelt. Een vorm van ontspanning is haar niet gegund en bovendien geraakt ze verstrikt in een rivaliteitskwestie tussen twee volwassen mannen. Meerdere mooie scènes à la Bresson, maar de meest pakkende is m.i. wel deze wanneer Mouchette, stevig geëmotioneerd om wat zich die nacht heeft afgespeeld, thuis komt en daar onmiddellijk de intrieste toestand van haar gezinsleven ervaart en desondanks zich onnoemlijk kranig gedraagt. Schitterende vertolking. Een intrieste film met een onvermijdelijk dramatische afloop wanneer Mouchette uiteindelijk geen uitweg meer weet. Hartpijnigend.

Typisch Bresson voor zover ik hem ken. Niet slecht maar enorm kaal, soort van rauw en vooral heel kil en afstandelijk. Er speelt best wat misère maar het deed me door die regie allemaal bijzonder weinig. Op rationeel vlak zie ik hier nog wel een goede film maar op emotioneel vlak vond ik zelfs die magere 80 minuten aan de lange kant. 2,5*.