Voorspelbaarheid een slechte filmeigenschap?

Sinds ik Avatar heb gezien valt me op dat mensen voorspelbaarheid vaak als iets negatiefs ervaren. Maar waarom? Ik vind Avatar meteen een mooi voorbeeld omdat een van de meest genoemde kritiekpunten het voorspelbare verhaal is. Maar dat maakt niet uit, want het wordt op een goede manier verteld. Ik heb het gevoel dat ik bij zo'n 80% van alle films die ik kijk een hoop weet te voorspellen, maar dat maakt de film er toch niet minder op?

Daarbij, als voorspelbaarheid een issue is voor de filmervaring, waarom zou je een film dan een 2e keer kijken? Je weet immers al wat er gaat gebeuren. Het verhaal van Gladiator ken ik door en door, maar omdat het gewoon goed verteld wordt kan ik het keer na keer opnieuw zien.

Ik ben erg benieuwd wat mensen precies negatief ervaren aan voorspelbaarheid in films. Ik vermoed dat mensen soms het verschil vergeten tussen cliche en voorspelbaar.

Ik denk dat mensen het niet erg fijn vinden het idee te hebben constant dezelfde film (lees: hetzelfde verhaal) constant opnieuw te zien. Als ze dat zouden willen, dan zou iedereen het wel houden bij één film. Vandaar dat mensen graag iets zien wat hen verrast of wat anders is dan het voorgaande; dat geeft ze in ieder geval het idee dat ze iets nieuws ervaren.

Voor plottwists is voorspelbaarheid overigens funest, dat mag duidelijk zijn. Althans, als de gehele film op die ene plottwist leunt, dan mag 'ie beter verdomd origineel zijn

Voorspelbaarheid conflicteerd met spannend. Als je weet wat er gaat gebeuren is de soanning weg. Dat is jammer want spanning lijkt mij altijd iets positiefs. Dat is misschien ook wel de reden dat ik komedies meestal laag beoordeel, die zijn vaak extreem voorspelbaar. Maar die richten zich dan ook meer op de humor dan de spanning.

Ahum. Je stelt je nu diametraal tegenover the master of suspense...

Soms kan bepaalde voorspelbaarheid ook spanning opwekken: je weet bijvoorbeeld dat er een eindbattle aankomt, alle troepen worden even in beeld gebracht, de underdog-situatie wordt nog eens benadrukt; dat kan heel spannend zijn.

Nee, wat bij the master krijg je enkel voorkennis, je weet enkel iets meer dan de hooftoersoon. Of het gaat gebeuren en hoe blijft de vraag, daarmee creëert hij juist spanning. Dat is iets heel anders dan voorspelbaarheid, dan weet je hoe het af gaat lopen.

Wat mij betreft is voorspelbaarheid vaak maar een secundair probleem. Als ik er specifiek over klaag wil dat meestal zeggen dat de andere elementen van de film ook al niet de moeite waren. Dan is het plot de laatste kans op een leuke film, als dat dan nog eens geweldig voorspelbaar blijkt blijft er niks meer over.

Voor humor is het wat anders. Daar is voorspelbaarheid vaak gewoon nefast. Of er moet echt mee gespeeld worden (uitstellen van wat je verwacht of zorgen dat de verwachting zo maf wordt dat je ook echt uitkijkt om te zien wat er gaat gebeuren).

Daarnaast heb je natuurlijk ook voorspelbaarheid buiten plot. Hollywood drama cinematografie bijvoorbeeld. Als je naast het plot ook al de camerabewegingen en soundtrack kan dromen wordt een film al vaak erg saai.

Zoiets wilde ik ook al zeggen. Ik heb genoeg recensies geplaatst waarbij ik de voorspelbaarheid van een film als kritiekpunt gebruikte, maar tevens waren er veel films waarbij ik het einde raadde en ik er niets over gezegd heb. Het gaat allemaal om uitwerking. Zelfs al neem je het grootste clichéverhaal, met een sterke uitwerking kun je dat al snel bijna onzichtbaar maken. Clichés storen vooral als ze sterk benadrukt worden: dialogen die je al honderd keer gehoord hebt of specifieke situaties die altijd hetzelfde lopen.

Ik sluit me aan bij Howard Hawks die zei: "I don't think plot as a plot means much today. I'd say that everybody has seen every plot twenty times. What they haven't seen is characters and their relation to one another. I don't worry much about plot anymore."

Alleen zou ik er aan toevoegen dat bekende plots ook met andere dingen dan alleen personages opgefrist kunnen worden.

Het wil allemaal niet zeggen dat ik liever voorspelbare films zie dan onvoorspelbare. Regisseurs en scriptschrijvers moeten natuurlijk wel hun best blijven doen om tot iets origineels te komen. Maar je hoeft niet altijd Being John Malkovich te schrijven om iets boeiends af te leveren.

Overigens is mijn grootste vrees voor Avatar dat de platte personages, het voorgekauwde plot (ik weet eigenlijk nu al hoe het afloopt) en de clichématige dialogen me tegen zullen staan. Maar wellicht weet de techniek dit te verdoezelen.

Wat de uitspraak van Hawks betreft, het is tegenwoordig toch ook vaak zoeken naar wat originele personages of banden tussen personages. De meeste relaties in films zijn ook wel redelijk voorspelbaar geworden.

Ja, in Hawks tijd was het wat origineler dan nu. Maar in principe geldt hier hetzelfde als bij alle andere onderdelen van een film: een goede uitwerking doet een hoop. Ik citeer Hawks vooral omdat ik het met hem eens ben dat het niet meteen een zonde is om een bekend verhaal te pakken (Hawks films waren verhaaltechnisch altijd wel voorspelbaar).

Het hangt er voor mij maar vanaf wat voor film het is. In sommige films vind ik het verhaal compleet ondergeschikt en interesseert het me niet zo of het voorspelbaar is, maar in films die bijvoorbeeld, draaien om het verhaal voor een belangrijk deel, kan het wel een probleem zijn. Wanneer ik gespannen (valt ook geboeid kijken onder) naar een film kijk (of dit zou zo moeten zijn), maar een deel van de spanning valt weg, omdat je het al eens eerder zag en /of je al van mijlen ver de twist (bijvoorbeeld) ziet aankomen, verpest dat wel het een en ander. 9 van de 10 thrillers mogen van mij dan ook alsjeblieft niet (te) voorspelbaar zijn. Terwijl het bij (campy) horrorfilms en actiefilms, niet hoeft uit te maken.

Ander voorbeeld is komedies. Bij sommige komische films (makkelijkste voorbeeld is naked gun) is het voorspelbare juist leuk en een deel van de grap. Bij de meeste (de meeste sitcoms ook) films, is het daardoor maar flauw en verpest het de film.

En zo zijn er meer voorbeelden. Wanneer ik oorspronkelijkheid en/of originaliteit aantref, is het overigens bijna altijd een groot pluspunt. Dat dan weer wel, maar het hoeft dus zeker lang niet altijd een probleem te zijn wanneer iets voorspelbaar is. Dat hoeft dan trouwens niet verhaaltechnisch alleen te zijn. Ik word wel graag verrast. Lang verhaal kort, het hangt af van de film en wat een film bij de kijker wil bereiken.

Edit: ik lees nu dat ik zowaar goed op een lijn zit met de meesten.

Absoluut niet. Althans, niet perse. Elke film is tot een bepaalde hoogte voorspelbaar. Noem een film, ik kan zo een voorspelbaar aspect in het verhaal opnoemen. Het begint al bij het feit dat het een film is, dus je weet al dat "iets" gaat gebeuren.

Het allerbelangrijkste aan een film, voor mij, is hoe die bij mij binnenkomt (a.k.a. hoeveel "liefde" ik voor een bepaalde film voel). Zit alles technisch (technisch als in camerawerk, acteerwerk, script e.d.) perfect in elkaar, dan kan het nog zijn dat de film niet of nauwelijks bij mij binnenkomt en dus zal ik een dergelijke film nooit de hoogste waardering geven. En juist áls een film voorspelbaar is (niet té natuurlijk), kan een film makkelijker binnenkomen en kan die dus op een hogere waardering rekenen. Maar dat gaat uiteraard niet altijd op.

Daarnaast komt er bij mij ook inlevingsvermogen kijken. (heeft ook te maken met hoe een film binnenkomt) We zijn het er denk ik allemaal over eens dat het "echte leven" niet voorspelbaar is; er kan van alles gebeuren. Als ik me helemaal in een film en zijn personages inleef en het beleef alsof het echt is (wat volgens mij een van de ultieme doelen van filmmakers is), dan maakt het dus ook automatisch een stuk minder voorspelbaar, ook al is het dat in je achterhoofd wel.

Ik vind voorspelbaarheid over het algemeen niet zo leuk.
Ik heb liever het gevoel dat ik een nieuwe achtbaan in stap en van te voren niet naar alle kronkels en loopings heb gekeken. In een film wil ik ook graag alle kanten uit gebotst worden en dan vooral het wow dat had ik echt niet zien/voelen-aankomen-gevoel ervaren.
Waar ik slecht tegen kan is dat de regisseur/schrijver een mooier feel good-gevoel aan een einde wil geven. Kijk eens naar de dijken van films als Heat, Gladiator, Braveheart, Big Fish, The green Mile etc. (velen natuurlijk wel gebaseerd op boeken of geschiedenis) waar de hoofdpersoon het niet overleefd. Je weet vaak dat dit gaat gebeuren, maar daardoor komt het nog niet perse minder emotioneel/verdrietig/krachtig over.

Voorspelbaarheid hoeft helemaal niets af te doen aan bijvoorbeeld de spanning van een film. Het ligt er maar net aan of de voorspelbaarheid de bedoeling is of niet. Een film die pretendeert een intelligente detective te zijn, maar vanaf scène 1 al duidelijk laat blijken wie de dader is, slaat volledig de plank mis. Goede voorspelbaarheid is, zoals al voor mij is aangeduid, de Hitchcock-manier. We weten al lang dat iemand vermoord gaat worden, maar het van shot naar shot knippen zorgt voor een enorme suspense, wat juist een grote spanning veroorzaakt.

Kortom: het is een goede danwel slechte eigenschap, afhankelijk van de toepassing. Het kan ook een belangrijk verhaaltechnisch aspect van de film zijn.

Mwoah. Volgens mij heeft de betreffende persoon wel eens gezegd dat als je een aanslag wilt laten zien je eerst de bom onder tafel in beeld moet brengen. Dan lijkt me toch redelijk voorspelbaar worden wat er gaat volgen.

Dat is trouwens ook het principe van de griekse tragedie. Toen was het min of meer een ongeschreven regel (of misschien ook wel geschreven) om reeds in de eerste acten een moordwapen in beeld te brengen als er iemand in de laatste acte zou worden vermoord.

Geen complete voorspelbaarheid, dat ben ik met je eens. Maar toch wel een bepaalde mate van voorspelbaarheid.

Ben het wel met Reinbo eens. Bij goeie suspense gaat het er niet om dat er iets gebeurt, maar hoe het gaat en hoe het afloopt.

Het is inderdaad een vreemde opmerking. Maar dat zei ik, omdat heel veel mensen al meteen een film voorspelbaar noemt als je weet dat er iemand vermoord gaat worden. Of dat mensen een film cliché gaan noemen als een thema van de desbetreffende film een strijd tussen goed en kwaad is. Dat vind ik zelf nogal kort door de bocht, dat wilde ik met een vreemde opmerking duidelijk maken.

Oja, en Eraserhead heb ik niet gezien

Bij veel films denk je te kunnen voorspellen wat er gaat gebeuren, waardoor je je des te meer laat verassen als er iets anders gebeurd.

Verder zijn er ook wel films waar je het einde wel in grote lijnen kan voorspellen, maar als het goed is dan maakt dat niet uit.

Kijk naar de Rocky films, vrij voorspelbaar maar in mijn mening toch leuke films.

voorspelbaar hoeft voor mij niet slecht te betekenen, gaat mij meer om de manier dat er naar toe word gewerkt. een plotwending die out of the blue komt kan je makkelijk in een film erin gooien maar stelt dan in principe niks voor..

Voorspelbaarheid vind ik zeker geen slechte eigenschap, denk maar aan de eindeloze reeks komedies die, terwijl ze toch redelijk goed zijn, echt wel zéér voorspelbaar zijn...

Komedies leunen ook niet op hun originele verhaal, maar op de (goeie) grappen. Voorspelbaarheid van zo'n grap kan wel een flink nadeel zijn.

Voorspelbaarheid bij Thrillers of horror films vind ik vaak wel een minpunt, aan de manier van uitwerking blijkt dan of het een groot minpunt is of een klein minpunt.

Comedy films zijn eigenlijk maar met 1 belangrijke reden gemaakt, namelijk puur vermaak! een lekker luchtig vaak voorspelbaar verhaaltje dat mensen even heerlijk kunnen relaxen en alle serieuze dingen achter hun kunnen laten, kijk bijvoorbeeld naar Laurel & Hardy in de jaren 30 met de grote depressie? dat soort humor hielp de mensen te ontspannen en weer eens even te lachen, ben ook van mening dat hun erg belangrijk waren voor hun tijd.

Maar goed, das natuurlijk maar 1 voorbeeld, er zijn er zovelen