Ethische overwegingen bij adapties met truecrime elementen (Dahmer, Zillion etc.)

Ik bemerk een recente discussie rond ethische overwegingen bij films die 'truecrime' elementen bevatten zoals Dahmer en Zillion.

Een vaak gehoorde kritiek is dat er te weinig aandacht zou zijn voor de slachtoffers.

Dahmer is meer een pure truecrime.

Bij een film zoals Zillion lijkt het wat complexer te leggen. Ik probeer een aantal elementen hieronder op te lijsten. Ik heb de film zelf nog niet bekeken. Deze film gaat over Frank Verstraeten en Dennis Black Magic in de tijd van megadiscotheek Zillion. In deze film zouden Frank Verstraeten en DBM ietwat sympathiek worden voorgesteld (zeker in het begin), maar tijdens film worden er toch een aantal elementen gegeven waaruit blijkt dat het wel degelijk criminelen zijn.

Wat is het probleem?
Ik weet het fijne er niet van, maar DBM is veroordeeld voor verkrachting/aanranding van minderjarigen.
Frank Verstraeten is een fraudeur, er is een geval van een leverancier die zelfmoord pleegde. Zwartwerk, racisme (opmerkingen jegens werknemers en allochtonen niet toelaten in de discotheek) etc.

Dan is er nog een van de hoofdpersonages, Vanessa, die Miss België was in die tijd (in de film). Dit is de vriendin van FV in de film. De filmmakers zeggen dat zij niet gebaseerd is op één persoon, maar een mengeling is van verschillende personen. Maar iedereen ziet dat dit personage verwijst naar de ex-vriendin van FV in het echte leven, die ook Miss België was. Deze persoon zegt dat ze niets met de film te maken en ze de filmmakers een proces zal aandoen als ze haar naam gebruiken.
Hoe ga je om met dit gegeven, dat er een film, met een hoofdpersonage, dat er niets mee te maken wil hebben en wellicht liever had dat deze film niet bestond?

Stel je voor dat je zo'n slachtoffer bent. Natuurlijk is deze film een gigantische middelvinger jegens de slachtoffers.
Dan is er het argument "een film mag vrij zijn in het onderwerp'" Dit doet me denken aan een parallelle discussie bij de vrijheid van meningsuiting bij comedians ("Er zullen altijd mensen gekwetst worden").
Of het argument van de bakker ("als je naar de bakker gaat voor een brood, klaag je ook niet dat ze die broden niet moeten bakken, of dat ze andere broden moeten bakken"), maar dat gaat volgens mij wat voorbij de meerdere factoren in deze kwestie.

De filmmakers wilden dat je je afvragen wat nu echt was in deze film en wat aangedikt was. De filmmakers zeggen zelf dat ze die misdaden uiteraard afkeuren. Maar wat doe je dan met de reactie van het publiek zelf? Het blijft wrang, in een post-#MeToo tijdperk.
Voor de filmmakers waren die anekdotes over de Zillion natuurlijk een pot goud die ze niet konden laten liggen.

Uiteraard zal de meerderheid van het publiek niet zulke diepe analyses maken; ze willen gewoon een goede film zien die adrenaline creëert, en nostalgie oproept naar die periode. Het gevoel van iets kijken dat 'gevaarlijk' is.
Ze gaan voorbij aan het gegeven dat we hier wel degelijk te maken hebben met twee criminelen, ondanks de aaibaarheidsfactor. Komt entertainment en geldgewin voor respect voor de slachtoffers? Of zijn deze ethische overwegingen 'pretbedervers'?

Er zullen nog meer voorbeelden zijn in de filmgeschiedenis, maar deze twee vielen me recent op. Vul gerust aan met andere voorbeelden.

Wat denken jullie?

Ik kan (en hopelijk de meeste mensen ook) film en realiteit perfect van elkaar scheiden. Met Zillion is er nu een voorbeeld dat dichterbij is en het helpt misschien ook niet als de veroordeelde Frank Verstraeten zelf mee op de première aanwezig is en de hoofdrolspeler leukweg naar de gevangenis gaat om Dennis Black Magic op te zoeken.

In het verleden zijn er zoveel voorbeelden waarin we criminelen in de hoofdrol prijzen. En meestal ook terecht sterke films zoals Scarface, Reservoir Dogs, Godfather, Goodfellas, ... Er zullen vast wel discussies zijn geweest bij bestaande criminelen. Ik denk aan Wolf of Wall Street, Catch me if you can, Dog Day Afternoon, Bonnie and Clyde of I, Tonya waarin we het hoofdpersonage geweldig en cool vinden.

Je kan bij zo'n verhalen volgens mij best fictieve namen gebruiken, het is tenslotte het verhaal en de verfilming die voor de kijker telt. Maar als je een serie over Dahmer maakt of je film specifiek rond de Zillion laat afspelen is dat wel moeilijk natuurlijk en gaat veel verloren als je te veel fictie gebruikt. Helaas maken veel mensen het onderscheid niet tussen fictie en realiteit.

Daar schuilt wel een gevaar. Criminelen kunnen soms door media / films 'witgewast' worden.

Amanda Knox is er niet zo blij mee, met deze true crime golf:

Amanda Knox: “Netflix-serie over Jeffrey Dahmer is wat er allemaal mis is met ‘true crime’-genre” | Het Nieuwsblad

Holleeder werd op een gegeven moment een knuffelcrimineel en schoof zelfs aan bij College Tour. Zo ver kan het gaan.

Ik denk dat het aan de makers van films en series is om direct of indirect niet te doen aan persoonsverheerlijking, maar ik vind dat makers wel veel vrijheid hebben en zonodig fictie te gebruiken.

Bij Catch me if you can was de echte crimineel Frank Abagnale niet alleen adviseur, hij speelde ook mooi een cameo in de film. En verdiende nog eens mooi aan de filmrechten van zijn autobiografie.

Los van de creatieve vrijheid is een woordje duiding in de zijlijn nooit slecht, omdat helaas veel mensen dat onderscheid niet kunnen maken tussen film en realiteit. Zeker als vooral de glamour in zo'n films meer naar voor komt dan de impact van de slachtoffers.