Cenzorka (2021)

De kinderen van vrouwen die bevallen terwijl ze een straf uitzitten in een gevangenis in Odessa, groeien op in een aparte afdeling waar hun moeders ze regelmatig mag bezoeken. Wanneer het kind 3 jaar oud wordt kan de moeder een verzoek indienen om voorwaardelijke vrij te worden gelaten zodat ze voor haar kind kan blijven zorgen. Als dat verzoek niet wordt gehonoreerd moet de moeder een alternatief regelen, anders gaat het kind naar het weeshuis. In dit grimmige drama volgen we twee vrouwen vanaf hun bevalling tot het moment waarop zij voor dit dilemma komen te staan. Kerekes’ rechttoe rechtaan regie geeft dit een documentair gevoel en houdt de kijker op afstand van de vrouwen in kwestie, over wie we nauwelijks iets te weten komen. De combinatie van het vrijwel emotieloze spel als de aandacht voor routine van het gevangenisleven maken dit een behoorlijk saaie bedoening, ook al baseerde Kereks zijn scenario op getuigenverklaringen.

De film heeft een sterk documentaire-achtige feel maar tegelijk krijg je nauwelijks informatie over de context van deze vrouwengevangenis: het duurt een tijd voordat duidelijk is dat het in Oekraïne plaatsvindt terwijl het jaartal mysterieus blijft omdat het sterk voelt als een onontwikkeld, communistisch land van hooguit net na WO II maar later duiken ook opvallend moderne zaken op zoals mobiele telefoons. Het verhaal heeft ook al weinig om het lijf: we volgen met name gedetineerde Lesya, die een kind krijgt in de gevangenis, en de empathische gevangenisbewaarster Iryna, die kinderloos is want (nog) niet gelukkig in de liefde, zodat je ook al snel aanvoelt waar het heengaat als dreigt dat Lesya’s kind naar het weeshuis zal moeten als Lesya niet voorwaardelijk vrijgelaten wordt. Blijft over dat het sociaal-realisme waarmee we een kijkje krijgen in zo’n gevangenis indringend is waarbij de film ook bewust esthetisch verantwoord is geschoten, zodat het visueel een goede film is. PS. Wat opvalt is dat alle vrouwen in de gevangenis hun misdaad hebben begaan vanwege ‘de liefde’. Dat maakt ze in feite allemaal ‘slachtoffer’ en Ladies Macbeth uit het District Mtsensk over welke verhaal van Leskov uit 1865 ik toevallig vandaag een stukje had geschreven op broedersite Boekmeter: Ledi Makbet Mtsenskogo Oejezda - Nikolaj Leskov (1865) - BoekMeter.nl.

Een film inderdaad in een soort documentaire-achtige stijl waarbij de kijker op een vrij observerende manier het leven zoals het is in een vrouwengevangenis bekijkt. Soms heeft het meer weg van een kindercrèche dan een gevangenis, maar zowat alle vrouwen in de gevangenis zijn veroordeeld voor moord en dan nog meestal uit passie. Erg luxueus moet je dergelijke gevangenissen niet verwachten, maar ondanks de beperkte middelen is er een sereen en menselijk beleid. De kinderen groeien mee op in de gevangenis en na een drietal jaar kan de moeder in kwestie een verzoek tot voorwaardelijke invrijheidsstelling bekomen. Ondanks het interessante relaas en thematiek sleept de film lichtjes aan. Veel gebeurtenissen zijn repetitief. De film valt meteen met de deur in huis met een expliciete bevalling. Technisch verder verzorgd zonder veel franjes. Zeer degelijk allemaal.