Baantjer het Begin (2019)

Eindelijk weer een fris windje door het uitgedroogde Nederlandse filmklimaat, met al die maffe romcoms die onze ogen aantasten en voor algehele creatieve malaise hebben gezorgd. Een aardig plot, dialogen van zinnen langer dan vijf woorden, acteerwerk is ook prima, de vaart zit er goed in en af en toe goeie grap: "O, Zuid belde dat er een kat in de boom zit. Of jij kunt helpen?" "Misschien moet jij er naartoe? Jij hebt al zolang geen poes gehad." De krakersbeweging, de jaren tachtig, het ziet er allemaal geloofwaardig genoeg uit, maar kan altijd beter natuurlijk. De kleding is wel oké, de sluitspeld door de neus vond ik dan weer net iets te. En Ryanne van Dorst als patholoog-anatoom (Dr. Rusteloos), die gewoon zichzelf speelt haha.. Beter kun je ze niet casten, met haar lijkbleke huid en vettige ravenzwarte haar.

Deze film moet je niet zien vanwege het povere verhaal, maar vanwege de sfeer. Het krakersmilieu wordt goed getypeerd en 't valt verder op wat een gore zooi het in die tijd was. We kennen Amsterdam nu als een toeristenparadijs met schattige grachtjes, maar in de jaren 80 was het bijna een oorlogsgebied. Verder is Tygo Gernandt weer lekker op dreef met een vet aangezette rol. Beetje overgeacteerd misschien, maar er gebeurt tenminste wel wat als hij in beeld komt. Baantjer, het begin is leuker dan die suffe oude Baantjer. Ben benieuwd naar de serie.

Ergens zit er nog de Amsterdamnostalgie in verstopt uit de oorspronkelijke reeks, maar 'Baantjer het Begin' (2019) is duidelijk harder, rauwer en grimmiger van toon. Mijn Baantjer minnende moeder zag met lichte ergernis aan hoe het een achtbaanrit is geworden vol onverstaanbare Jordaanse dialogen, harde actie en een morele duisternis waarin de goeden niet meer van de slechten zijn te onderscheiden. Voor mij werkt de film het best wanneer het niet meer is dan een sfeerportret waarin oudgediende Tonnie Montijn (Tygo Gernandt) de rechtschapen Urker Jurre de Cock (Waldemar Torenstra) meeneemt in de Amsterdamse onderwereld. Het Wilde Westen waar prostituees lonken in hun peeskamertjes en volkscriminelen hun honkbalknuppels krakers uit kraakpanden slaan. Waar de anarchistische punk scene haar woede uitschreeuwt naar de autoriteiten, terwijl politieagenten net wat harder erop los mochten slaan omdat wet- en regelgeving nog ruimte bood voor snoeihard optreden. Als sfeerportret is 'Baantjer het Begin' (2019) absoluut geslaagd (en het nodigt uit om de bijbehorende serie te volgen) maar het is jammer dat het spektakel de overhand heeft op enige subtiliteit. Elke nuance of psychologische ontwikkeling wordt weggeblazen met voorspelbaar spierballengedoe.