Berdreymi (2022)

Heerlijke film, even rauw als warm. Je volgt aanvankelijk een jongen (Balli) die extreem gepest wordt, maar na een tijdje wisselt het perspectief en wordt de jongen die zich over hem ontfermt (Addi) het hoofdpersonage. Dat ontfermen gaat niet van harte. Addi hoort bij een groepje van drie, een vechtersbaas en een meeloper, die er aanvankelijk wat moeite mee hebben dat Balli er ineens steeds bij is. De jongens testen elkaar voortdurend uit. Ik herken het uit mijn eigen jeugd, dat eeuwige haantjesgedrag, dat naar beneden schoppen om maar niet zelf in de laagste positie terecht te komen. Gelukkig ging het er bij ons in het dorp een stuk minder ruig aan toe dan daar in Reykjavik. Wie niet tegen lomp geweld kan, moet deze film maar links laten liggen. Het knappe van de film is dat je die jongens af en toe wel kunt schieten, maar tegelijkertijd zie je dat ze allemaal een klein hartje hebben, en dat hun wangedrag ergens vandaan komt. En zo worstel je voortdurend met je eigen moraal. Ik vond het in ieder geval mooi om te zien hoe die gepeste jongen langzaam ontdooide en een beetje plezier kreeg in het leven toen hij kennismaakte met het fenomeen vriendschap. Het bescheiden magische sausje vond ik ook goed werken, verder zat er een lekker tempo in en werd er uitstekend geacteerd door die jonge gasten. Wat kun je nou nog meer verlangen van een film?

Net als de eerdere film Hjartasteinn (Film, 2016) van deze regisseur is ook deze film een indrukwekkende en hele fijne coming-of-age-film. Het (puberale) gedrag van de 14-jarige jongens die we volgen is de hele tijd heel realistisch dus herkenbaar en ofschoon het rotjochies kunnen zijn zit er weinig kwaad in hen – zeker niet in Addi die het verhaal vertelt – maar laat de film zien dat je het leven, inclusief je ouders maar ook je vrienden, niet zelf kunt kiezen en dat je omgeving deels je gedrag en/of je lot bepaalt. De jongens zijn zo invoelbaar zowel dader als slachtoffer; ze zijn wreed maar ook kwetsbaar. Daarbij komt dat er aldoor nieuwe dingen gebeuren zodat de film een fijn tempo heeft en van begin tot eind boeiend blijft; er zitten ook dromen en – onder invloed van drugs – hallucinaties in die de film een extra magisch realistische laag vol symboliek of onheilspellende voorgevoelens geven. Maar bovenal worden de thema’s van geweld door jongeren (dat de pers verslaat), huiselijk geweld (dat achter de voordeur gebeurt) en vriendschap (dat voor jongens van deze leeftijd zo belangrijk is en zowel positieve als negatieve effecten heeft) op integere en gevoelige wijze voor het voetlicht gebracht.

Drie bevriende tieners raken geïntrigeerd door Balli [Áskell Einar Pálmason] nadat die op televisie is verschenen omdat hij zo ernstig was mishandeld door een leeftijdsgenoot dat zijn neus is gebroken en besluiten na enige aarzeling hem op te nemen in hun groep. Maar persoonlijke en sociaal-maatschappelijke problemen zorgen voor grote spanningen met hun omgeving. Guðmundsson weet zijn jonge cast tot ongekende prestaties te brengen en dankzij het fantastische camerawerk van Sturla Brandth Grøylen creëert hij een onbehaaglijke, beklemmende sfeer in dit diep verontrustende sociale drama met Lynchiaanse ondertonen. Perfect geacteerd met bijzondere lof voor Ólafur Darri Ólafsson als Balli’s stiefvader. De beste film van het jaar.